بررسی وضعیت گردشگری در ایران از منظر حکمرانی خوب

نویسندگان

1 دانشیار، گروه اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

2 مربی، گروه حسابداری، گروه آموزشی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کلیبر، تبریز، ایران.

doi
10.22080/jtpd.2025.28288.3953
چکیده

زمینه و هدف: صنعت گردشگری به‌عنوان یکی از محرک‌های اصلی توسعۀ اقتصادی در نظر گرفته می­شود و حکمرانی خوب برای تضمین امنیت حقوق مالکیت، اجرای قرارداد و اقدام جمعی مورد نیاز است. صنعت گردشگری به‌ویژه در کشور ایران به دلیل داشتن جاذبه‌های تاریخی، فرهنگی و طبیعی باید بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد و خط‌مشی و سیاست‌گذاری‌های متناسبی در مورد آن لحاظ گردد؛ لذا در این تحقیق با در نظرگرفتن جداگانۀ شاخص‌های مربوط به حکمرانی خوب به بررسی تقاضای گردشگری در ایران پرداخته می‌شود. روش­ شناسی: در این پژوهش با استفاده از داده ­های دورۀ 2020-1996 و روش حداقل مربعات پویا (DOLS) علاوه بر رشد اقتصادی و نرخ ارز به بررسی تأثیر ابعاد حکمرانی خوب بر صنعت گردشگری ایران در 6 مدل جداگانه پرداخته شده است. یافته ­ها: یافته‌ها نشان می‌دهند که از میان 6 شاخص حکمرانی خوب تنها دو بعد حکمرانی، یعنی حاکمیت قانون و اثربخشی دولت، تأثیر معنادار و مثبت آماری بر تقاضای گردشگری ایران دارند. همچنین یافته‌ها حاکی از آن است که جریان‌های سیاسی کنترل­کنندۀ دولت‌ها، تأثیر آماری معناداری بر تقاضای گردشگری ندارد. درحالی­که شاخص ­های اقتصادی؛ افزایش رشد اقتصادی و کاهش ارزش پول ملی همواره ورود گردشگر را افزایش می ­دهد. نتیجه ­گیری و پیشنهادها: بهبود شاخص‌های حکمرانی خوب می‌تواند به توسعۀ صنعت گردشگری و در نهایت به رشد و توسعۀ اقتصادی کشور کمک نماید و از این طریق خود را از اقتصاد تک‌محصولی و وابسته به درآمدهای حاصل از صادرات نفت جدا سازد. در این زمینه لازم است تا برنامه‌ریزان و سیاست‌گذاران به شاخص‌های حکمرانی خوب توجه بیشتری داشته و موانع توسعۀ صنعت گردشگری را تا حد امکان برطرف سازند. نوآوری و اصالت: در بررسی تأثیر حکمرانی بر صنعت گردشگری، به‌ استثنای معدودی، اکثر مطالعات تجربی به کشورهای توسعه‌یافته یا درحال‌توسعه بدون درنظرگرفتن ایران اختصاص دارند و تأثیر یک یا دو عامل تعیین‌کنندۀ حکمرانی را بر بخش گردشگری، در سطح مطالعات موردی کشوری یا به‌عنوان یک تحلیل مقایسه‌ای مقطعی مورد بررسی قرار داده‌اند. تحقیق حاضر علاوه بر پرکردن این خلأ مطالعاتی؛ با استفاده از شش شاخص حکمرانی ارائه­شده توسط بانک جهانی به بررسی اهمیت کیفیت حکمرانی در توسعه و انگیزۀ گردشگری در کشور ایران پرداخته می­شود.