فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمهرفتار رانندگی به مجموعه‌ای از کنش‌ها و واکنش‌های نسبتاً پایدار، قابل ‌رؤیت، سنجش و پیش‌بینی انسان‌ها در عرصۀ ترافیک و استفاده از سامانه‌های حمل‌ونقل گفته می‌شود که بر اثر محرک‌های بیرونی اعم از نرم‌افزاری و یا سخت‌افزاری بر چگونگی آمدوشد آنان و سایر کاربران راه تأثیر گذاشته و می‌تواند آثار مثبت و یا مخرب بر جریان ترافیک داشته باشد. در این پژوهش توجه از نگاه خطی به مسئله، به نگاه غیرخطی و چندعامله معطوف شده است. این پژوهش به دنبال بررسی رفتار رانندگی با استفاده از شبیه‌سازی بر اساس رویکرد سیستم داینامیک است. هدف اصلی مقاله، ارائۀ مدل کاربردی ناشی از طراحی رفتار رانندگی در شهر تهران در تعامل با عنصر راه و فناوری است.مواد و روش‌هابه منظور دستیابی به این هدف، ضمن مطالعۀ ادبیات و پیشینۀ موضوع و بررسی مستندات و داده‌های موجود ابتدا مهم‌ترین متغیرهای رفتار رانندگی جمع‌آوری و بر این اساس فرضیه‌های پویایی مدل شناسایی و انتخاب شد. در ادامه نمودارهای علت و معلولی و انباشت- جریان ترسیم و توابع ریاضی مربوط به ارتباط متغیرهای مدل استخراج شد. در این پژوهش از نظرت خبرگان در بخش‌های مختلف اجرایی در قالب مصاحبۀ نیمه‌باز استفاده شد. بخش اصلی از داده‌های مورد نیاز از بانک‌های داده‌ای موجود در واحدهای مرتبط با ترافیک شهر تهران جمع‌آوری و تحلیل شده است. در پایان پس از آزمون مدل پویا با استفاده از نرم‌افزار ونسیم، سناریوهای مختلف برای کاربردی کردن مدل پیشنهاد شد. نتایج سناریوهای منتخب بهبود در متغیرهای مربوط به رفتار رانندگی در کوتاه‌مدت و کاهش آن در بلند‌مدت را نشان می‌دهد.یافته‌هانتایج حاصل از اجرای مدل داینامیک ایجادشده برای دو مجموعه سناریو که یک مجموعه دارای دو سناریو (شامل متغیرهای سرعت رشد اقتصادی و بهره‌وری) و مجموعۀ دوم دارای سه سناریو (شامل متغیرهای سرعت سرمایه‌گذاری در تکنولوژی، سرعت استهلاک تکنولوژی و سرعت رشد تکنولوژی) بوده است، تعیین کرد و نشان داد بیشترین تأثیر در نرخ رشد تکنولوژی خودرو متأثر از افزایش سرمایه‌گذاری در این حوزه است؛ اثربخشی تکنولوژی پیشگیرانه بیش از هر متغیری وابسته به‌ سرعت رشد تکنولوژی است و در موضوع تصادفات، گرچه همۀ تغییرات در وضعیت‌های یادشده حائز اهمیت هستند و به کاهش منجر می‌شوند، اما سایر تحلیل‌ها نشان داد این کاهش طی زمان کمتر خواهد شد و تغییرات آن به صفر نزدیک خواهد شد (معادل صفر نخواهد بود، ولی به آن نزدیک است) و لازم است با استفاده از متغیرهای دیگری همچون اقتدار پلیس این موضوع جبران شود.نتیجه‌گیرینتایج حاصله را می‌توان چنین بیان کرد که نخست، ارتقای نظم که می‌تواند به عنوان تابعی از توجه به ایمنی و ارتقای فرهنگ عمومی در نظر گرفته شود و بر اثر افزایش سرانۀ درآمد ملی قابل حصول خواهد بود، عاملی اثرگذار بر کاهش تصادفات است؛ دوم، ارتقای تکنولوژی‌های پیشگیرانه، نقش شایانی در افزایش ایمنی رانندگی و در نتیجه، کاهش تصادفات خواهد داشت و سوم، افزایش ظرفیت معابر نمی‌تواند نقش مؤثری در کاهش نرخ تصادفات ایفا کند و حتی گاهی نتیجۀ عکس خواهد داشت.بر همین اساس و با تکیه بر مدل معرفی‌شده و یافته‌های مستخرج از اجرای آن، می‌توان پیشنهاد کرد که هرچه افزایش سرمایه‌گذاری در فناوری خودرو هرچه بیشتر باشد شاهد بهبود بیشتر محصولات، اثربخشی و رشد بیشتر آن خواهیم بود. همچنین سرعت رشد تکنولوژی خودرو می‌تواند نقش پیشگیرانه بودن فناوری را هرچه بیشتر تقویت کند. به نظر می‌رسد حتی اگر کشور دارای رشد چشمگیر در درآمد‌های خود باشد، حل مشکل ترافیک از طریق توسعۀ زیرساخت شهری امکان‌پذیر نخواهد بود.