طراحی الگوی رسانه‌محور برای ارتقای سواد سلامت و کاهش هزینه‌های درمانی در ایران: یک مطالعه میان‌رشته‌ای

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم ارتباطات، واحد شرق تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 استادیار گروه علوم ارتباطات، واحد تهران شرق، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

3 هیآت علمی گروه دانشی ارتباطات و علوم اجتماعی، واحد تهران شرق، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران ایران

doi
10.30465/ismc.2025.51849.2957
چکیده

هدف مقاله و چیستی مسئله: با افزایش هزینه‌های درمانی و نیاز به مشارکت آگاهانه بیماران، نقش حیاتی سواد سلامت در نظام‌های بهداشتی مدرن، به‌ویژه در ایران، آشکارتر شده است. این مطالعه مدلی مبتنی بر رسانه برای ارتقای سواد سلامت جامعه و کاهش هزینه‌های درمانی توسعه می‌دهد.چارچوب نظری یا مفهومی: پژوهش بر مدل سه‌لایه سواد سلامت نات‌بیم استوار است که شامل سطوح کاربردی، تعاملی و انتقادی می‌شود و با نظریه‌های یادگیری اجتماعی و باور سلامت پشتیبانی می‌شود.روش‌شناسی: رویکرد ترکیبی (کیفی-کمی) به کار گرفته شد؛ در فاز کیفی، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۷ کارشناس سلامت تا اشباع نظری با کدگذاری محوری و گزینشی تحلیل شد، و در فاز کمی، پرسشنامه 77 سؤالی میان 382 بیمار تهران توزیع و با SPSS و PLS-SEM تحلیل شد.مهم‌ترین یافته‌ها: رسانه‌های اجتماعی (β=0.211) بیشترین تأثیر را بر سواد سلامت داشت، پس از آن عوامل اجتماعی-فرهنگی (0.201) و خدمات بیمه‌ای (0.197) قرار داشتند، با اثرات معنادار برای همه ابعاد.مهم‌ترین نتیجه: مدل پیشنهادی، با تأکید بر نقش رسانه در ترویج سلامت مبتنی بر فرهنگ، چارچوبی عملی برای سیاست‌گذاران و آموزش‌دهندگان جهت اجرای مداخلات پایدار و کم‌هزینه ارائه می‌دهد.