مقایسه تاثیر عملیات حرارتی کوئنچ- بخش‌بندی - برگشت (Q-P-T) و کوئنچ- بخش‌بندی (Q-P) بر ریزساختار و خواص مکانیکی یک فولاد استحکام بالای حاوی میکروآلیاژ Ti

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه مهندسی مواد، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 استاد، گروه مهندسی مواد، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

3 استادیار، گروه مهندسی مواد، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

4 دکتری، گروه مهندسی مواد، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

5 کارشناس، دانشکده مهندسی مکانیک، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

doi
10.22034/jmeut.2022.53198.3161
چکیده

فولادهای با عملیات حرارتی کوئنچ - بخش‌بندی (Q-P) جزو نسل سوم فولادهای پیشرفته استحکام بالا (AHSS) هستند که به دلیل داشتن مجموعه قابل توجهی از خواص مکانیکی شامل استحکام بالا به همراه انعطاف‌پذیری مناسب گسترش یافته‌اند. اصول عملیات حرارتی بخش‌بندی مبتنی بر نفوذ کربن از مارتنزیت (M) به آستنیت باقیمانده ( ) و پایدارسازی  است. در پژوهش حاضر، یک فولاد استحکام بالا حاوی میکروآلیاژ Ti تحت عملیات حرارتیQ-P  و Q-P-T  قرار گرفته و از لحاظ ریزساختار و خواص مکانیکی مورد مقایسه قرار گرفته است. پس از اعمال عملیات حرارتی کوئنچ- بخش‌بندی (Q-P) و کوئنچ- بخش‌بندی - برگشت (Q-P-T) روی نمونه‌های ورق، خواص آنها با استفاده از میکروسکوپ الکترونی روبشی(SEM) ، آنالیز پراش اشعه ایکس (XRD)، ریزسختی­سنجی، تست کشش و آزمون اریکسون مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج حاصل نشان دادند که استحکام و کرنش شکست نمونه‌های Q-P به ترتیب برابر MPa 1062 و 24% و نمونه‌های Q-P-T برابر MPa 894 و 27% اندازه‌گیری شدند. نمونه‌های Q-P استحکام بیشتر و انعطاف‌پذیری کمتری را نسبت به نمونه‌های Q-P-T از خود نشان دادند.