بررسی و شناسایی عوامل و مولفه های تاثیرگذار بر کسب و کارهای گردشگری روستایی پساکرونا مطالعه موردی روستاهای هدف گردشگری استان چهارمحال و بختیاری

نویسندگان

1 گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی‌ روستایی، دانشکده برنامه‌ریزی و علوم‌محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایـران

2 گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی‌ شهری ، دانشکده برنامه‌ریزی و علوم‌محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایـران

3 دانشجوی دکتری

doi
10.22080/jtpd.2024.26743.3870
چکیده

زمینه و هدف: صنعت گردشگری به دلیل ماهیت پویایی که دارد، به‌شدت از شیوع بیماری کرونا تأثیر پذیرفت و یک دوره رکود همراه با از بین رفتن بسیاری از مشاغل را تجربه کرد. احیا و بازسازی سلامت جامعه و کسب‌و‌کارهای گردشگری یک هدف مهم برای دولت‌ها و فعالین حوزه گردشگری است. بر اساس همین شناخت عوامل و مؤلفه‌های مؤثر بر کسب‌و‌کارهای گردشگری در دوران پساکرونا می‌تواند در بهبود شرایط و بازسازی سریع­تر این صنعت حائز اهمیت باشد. این پژوهش به دنبال بررسی و شناسایی عوامل مؤثر بر کسب‌و‌کارهای گردشگری روستایی در دوران پساکرونا است. روش­ شناسی: روش تحقیق مورد استفاده از نوع کمی و با توجه به هدف آن کاربردی بوده که با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی و در بازه زمانی بهار سال 1402 انجام شده است. قلمرو مکانی مطالعه حاضر در استان جهارمحال و بختیاری بوده و جامعه آماری پژوهش، شامل کلیه سرپرستان خانوار روستایی ساکن در 13 روستای هدف گردشگری در این استان بوده است و از بین آن‌ها 149 نفر به صورت تصادفی انتخاب و مورد پرسش قرار گرفتند. روایی پرسش‌نامه به صورت صوری و توسط اساتید و نخبگان با اصلاحات لازم تأیید شد و پایایی آن از طریق آلفای کرونباخ مورد آزمون و تأیید قرار گرفت. برای استخراج عوامل و مؤلفه‌ای مورد نظر، از تحلیل عاملی اکتشافی در نرم‌افزار SPSS استفاده شد. یافته ها: نشان می‌دهد که مجموع 7 عامل استخراج شده (زیرساختی-حمایتی؛ آموزشی-فرهنگی؛ پتانسیل سنجی و شناخت ظرفیت‌ ها؛ بازیابی سلامت و شرایط روحی، توسعه تکنولوژی؛ تغییر رویکرد و انعطاف مدیریتی؛ و محیط محوری)، 62/56درصد از واریانس کل متغیر وابسته را تبیین کرده است.  نتیجه­ گیری و پیشنهادات: درصد تبیین 7 عامل استخراج‌شده به ترتیب اهمیت بدین گونه است: عامل اول: زیرساختی-حمایتی 75 /16؛ عامل دوم: آموزشی-فرهنگی 12/42؛ عامل سوم: پتانسیل سنجی و شناخت ظرفیت‌ها 9/97؛ عامل چهارم: بازیابی سلامت و شرایط روحی 8/74، عامل پنجم: توسعه تکنولوژی 5/26؛ عامل ششم: تغییر رویکرد و انعطاف مدیریتی 4/83 و عامل هفتم: محیط محوری 4/59درصد از واریانس کل متغیر وابسته را تبیین می‌کنند. نوآوری و اصالت: کرونا پدیده‌ای بود که آسیب‌های جدی به کسب‌و‌کارهای مختلف به‌ویژه صنعت گردشگری وارد کرد و مسیر این کسب‌و‌کارها را عوض کرد، پرداختن به عواملی که بعد از کرونا می‌تواند در کسب‌و‌کارهای گردشگری به‌ویژه در مناطق روستایی تأثیرپذیر باشد تا حدودی مورد غفلت قرار گرفته است و این موضوع در استان‌هایی مانند چهارمحال و بختیاری نمود بیشتری دارد. بر اساس همین، پژوهش حاضر با هدف شناسایی عوامل مؤثر بر کسب‌و‌کارهای گردشگری پساکرونا در مناطق روستایی استان چهارمحال و بختیاری انجام شد.