فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه و هدف: توسعة تورهای طبیعت‌گردی پایدار در زیست‌بوم‌های طبیعی مستلزم برنامه‌ریزی با نگاهی به آینده و کم­ترین آسیب به منطقه و تنوع زیستی آن است. از این ‌رو مطالعة حاضر، با هدف تدوین سناریوهای توسعة تورهای طبیعت‌گردی پایدار در جنگل‌های مانگرو ایران انجام شد. در این راستا، تدوین سناریوهای توسعة تورهای طبیعت‌گردی پایدار می‌تواند توسعة طبیعت‌گردی را در منطقة مورد مطالعه بهبود بخشیده و در ارتقای پیشران‌های کلیدی در راستای وضعیت محیط زیستی، اقتصادی و بهبود کیفیت زندگی ساکنان محلی و پایداری منطقه نیز اثرگذار باشد.روش‌شناسی: این مطالعه از نظر هدف، کاربردی و از لحاظ ماهیت و روش، تحلیلی-اکتشافی است.  برای شناسایی عمده‌ترین شاخص‌های پایداری برای ارزیابی عملکرد تورهای طبیعت‌گردی، ابتدا فهرستی بر اساس مطالعات صورت گرفته شامل 3 بعد، 15 متغیر و 41 شاخص تهیه گردید. گردآوری اطلاعات براساس مطالعات نظری و سوابق موجود انجام شد. جامعة آماری پرسش‌شونده نیز، بر اساس جدول مورگان 25 نفر بوده که از بین مؤسسات گردشگری و مجریان برگزارکنندة تورهای طبیعت‌گردی انتخاب شدند. همچنین تجزیه و تحلیل داده‌ها از طریق روش‌های تحلیل ساختاری و سناریونگاری در نرم‌افزارهای MicMac و Scenario Wizard صورت گرفت.یافته‌ها: نتایج به‌دست آمده نشان داد که 41 شاخص به‌عنوان عوامل کلیدی، در تورهای طبیعت‌گردی پایدار نقش دارند. از بین شاخص‌ها، حفظ کیفیت محیط دارای بیشترین تأثیرگذاری و شاخص سابقة فعالیت کارکنان دارای بیشترین تأثیرپذیری است.  نتایج حاصل از وضعیت‌های گوناگون نیز، احتمال 8 سناریو را بیش از سایر سناریوها نشان می‌دهد و احتمال وقوع سایر سناریوها نیز ضعیف و بسیارضعیف است.نتیجه‌گیری: با توجه به 27 وضعیت تدوین شده برای 11 عامل، مطابق نتایج 3 سناریو قوی، 8 سناریو با سازگاری بالا و 3152 سناریو ضعیف حاصل گردید. در این راستا، مجموع سناریوهای قابل قبول، 88 وضعیت را شامل می‌شوند که 56 درصد با وضعیت مطلوب، 32 درصد با وضعیت ایستا و بینابین و 12 درصد از وضعیت بحرانی برخوردار هستند. بدین معنا که نیمی از وضعیت‌های موجود در بین سناریوها در حالت مطلوب قرار دارند. نتایج تحلیل سناریوها نشان داد که گروه اول ایده‌آل‌ترین شرایط را برای توسعة تورهای طبیعت‌گردی پایدار در جنگل‌های مانگرو ایران فراهم می‌سازند و به‌طورکلی سناریوهای این گروه نشان‌دهندة وضعیت مثبت و توسعه­دهندة تورهای طبیعت‌گردی پایدار در این منطقه است.نوآوری و اصالت: اساس تدوین سناریوهای آینده‌پژوهی برای توسعة تورهای طبیعت‌گردی پایدار در جنگل‌های مانگرو ایران، بر پایة حفظ کیفیت محیط و استفاده مطلوب از منابع با افزایش آموزش و بهبود فرهنگ طبیعت‌گردی در بین طبیعت‌گردان و جامعة محلی است. بنابراین، توانایی کمی کردن ارزش طبیعت برای طبیعت‌گردان پیامدهای مهمی برای مدیریت منابع طبیعی و سیاست‌های توسعة پایدار به همراه دارد و همچنین می‌تواند به توانمندسازی طبیعت‌گردان از طریق ایجاد دانشی عمیق نسبت به حساسیت‌های بوم‌شناختی مقصد سفر و حفاظت آن نیز کمک نماید.