تاثیر عملکرد بینایی در افراد کم بینا بر خودکارآمدی عمومی، افسردگی و کیفیت زندگی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای گروه مشاوره، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال، تهران، ایران

2 استادیار گروه مشاوره، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

3 دانشجوی دکترای تخصصی بینایی سنجی، دانشکده علوم پیراپزشکی و توانبخشی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران

4 استادیار گروه بینایی سنجی، دانشکده علوم پیراپزشکی و توانبخشی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران

5 کارشناسی ارشد روانشناسی شخصیت، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران جنوب، تهران، ایران

doi
10.22038/jpsr.2025.80397.2626
چکیده

هدف:هدف از پژوهش حاضر بررسی تاثیر کم‌بینایی بر کیفیت زندگی، خودکارآمدی عمومی و افسردگی در افراد کم‌بینا بین سنین ۱۳ تا ۶۲ سال بود.روش‌ بررسی: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر اجرا علی- مقایسه‌ای بود. نمونه مورد مطالعه ۱۰۶ نفر از افراد کم بینا و بینایی نرمال بودند که به روش هدفمند به دو گروه ( ۵۳ فرد کم ‌بینا و ۵۳ فرد با بینایی نرمال)  تقسیم ‌بندی شدند. افراد کم بینا شامل 18 زن و 35 مرد و افراد با بینایی نرمال شامل 32 زن و 21 مرد بودند. دید افراد بینا و کم‌بینا با استفاده از چارت اسنلن E توسط معاینه‌کننده اندازه‌گیری شد. جهت جمع‌آوری داده‌ ها از پرسشنامه­ های استاندارد افسردگی بک (Beck) (1996)، پرسشنامه خودکارآمدی Sherer و همکاران (۱۹۸۲) و پرسشنامه کیفیت زندگی مربوط به بینایی (VFQ-25) استفاده شد. روایی به روش روایی محتوایی و پایایی بر اساس ضرایب آلفای کرونباخ  (Cronbach's Alpha) برای هر یک از پرسشنامه‌ ها محاسبه و مورد تایید قرار گرفت. داده ­ها با استفاده از آزمون تی دو نمونه مستقل، آزمون من- ویتنی، آزمون‌ کای-دو، آزمون دقیق فیشر و تحلیل رگرسیون چندمتغیره با نرم‌افزار SPSS 22 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته‌ها:نتایج نشان داد که افراد کم بینا بر اساس خودکارآمدی عمومی، عملکرد بینایی ضعیف‌تری نسبت به افراد با بینایی نرمال برخوردارند، اما این اختلاف از لحاظ آماری، معنادار نیست (p>0.05). بر اساس نتایج حاصل از تحلیل رگرسیون، جنسیت یکی از عوامل موثر بر کاهش خودکارآمدی عمومی بر عملکرد بینایی افراد کم بینا بود (P =0.02). افسردگی در گروه افراد کم بینا بیشتر از گروه افراد با بینایی نرمال گزارش شد اما این اختلاف از لحاظ آماری، معنادار نبود (p>0.05). با استفاده از نتایج آزمون مشخص شد عملکرد بینایی بر اساس کیفیت زندگی در افراد کم بینا کمتر از عملکرد بینایی در افراد با بینایی نرمال است و  بین کیفیت زندگی در دو گروه افراد کم بینا و بینایی نرمال اختلاف معنی­ دار وجود دارد (p=0.001).نتیجه‌گیری:نتایج این مطالعه نشان داد که کم‌بینایی عاملی تاثیر‌گذار در عملکرد بینایی بشمار می‌رود؛ بر اساس یافته‌های این مطالعه، کیفیت زندگی عامل موثر بر عملکرد بینایی افراد کم بینا به شمار می آید. لذا لزوم توجه بیشتر بر مولفه‌های روانشناختی افراد دارای اختلالات بینایی آشکار می شود.