فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمهشهرهای هوشمند، آیندۀ شهرها را تشکیل می‌دهند و عصر انقلاب اطلاعات دیر یا زود شهرها را به سمت هوشمند شدن سوق خواهد داد. شهر هوشمند در دنیای تکنولوژیکی امروز اهمیت بسیاری یافته و در کشورهای پیشرفته به عنوان یک الگوی مهم دنبال می‌شود، اما برای تحقق شهر هوشمند الزامات و ضروریات و همچنین، مؤلفه‌هایی لازم است که شناسایی آن‌ها جهت تحقق این مهم اجتناب‌ناپذیر است. بنابراین شهرها ‌‌باید آمادگی فنی لازم را برای هوشمند شدن داشته باشند یا بستر لازم برای آن را فراهم کنند. بنابراین، دو پرسش مطرح می‌شود که عوامل فنی که برای اجرای طرح‌های هوشمندسازی شهری مؤثرند کدام‌اند و چه ارتباطی بین این عوامل وجود دارد.مواد و روش‌هاتحقیق حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر جمع‌آوری اطلاعات توصیفی است. نوع تحقیق از نوع آمیختۀ کیفی و کمی است. جمع‌آوری اطلاعات در دو سطح میدانی و کتابخانه‌ای انجام می‌شود. به منظور بررسی شکاف تحقیقاتی و کشف نوآوری از روش کتابخانه‌ای استفاده می‌شود ضمن اینکه با استفاده از این روش مبانی نظری و پیشینۀ تحقیق استخراج می‌شود، اما به منظور شناسایی عوامل فنی مؤثر بر پیاده‌سازی شهر هوشمند از مصاحبه با خبرگان استفاده می‌شود، ضمن اینکه به منظور استخراج داده‌ها، از پایگاه‌های داده‌های حاکمیتی و آرشیوی استفاده خواهد شد. ابزار جمع‌آوری اطلاعات در تحقیق حاضر شامل یک مصاحبه و یک پرسشنامۀ دلفی در مقیاس 20 است که هر یک از عوامل استخراجی در مرحلۀ قبل به عنوان یک گویه در این پرسش وارد می‌شوند. روایی این پرسشنامه با استفاده از نظر اساتید و پایایی آن با استفاده از آزمون آلفای کرونباخ بررسی می‌شود. جامعۀ آماری تحقیق حاضر شامل کلیۀ کارشناسان و فعالان در حوزۀ شهر هوشمند هستند که ‌باید حداقل 10 سال در حوزۀ مربوطه مشغول فعالیت باشند و روش نمونه‌گیری به صورت گلوله برفی است. در مرحلۀ دلفی و دسته‌بندی از نرم‌افزار اکسل و در بخش انتخاب ویژگی از نرم‌افزار متلب استفاده شد.یافته‌هابا استفاده از تکنیک تحلیل محتوا عوامل مؤثر بر شهر هوشمند استخراج می‌شوند. این عوامل با استفاده از مصاحبه با خبرگان استخراج شده‌اند. پس از تعیین عوامل، در مرحلۀ دلفی عوامل فنی استخراجی مورد بازبینی و پالایش قرار گرفت و عواملی که در هر سه مرحلۀ اول اتفاق نظری در خصوص آن‌ها وجود نداشته باشد حذف می‌شوند. از 22 عامل فنی 4 عامل به دلیل نبود اتفاق نظر و همچنین، وجود مغایرت در سه مرحلۀ دلفی حذف شد. آمارۀ آزمون آلفای کرونباخ برای تمامی متغیرها بالاتر از 6/0 است که نشان می‌دهد تمامی متغیرها در سطح قابلیت اطمینان یا پایایی مطلوب قرار داشته و لذا پایایی پرسشنامه مورد تأیید قرار می‌گیرد. سپس با استفاده از تکنیک الگوریتم فراابتکاری ژنتیک که یکی از روش‌های انتخاب ویژگی است، غربال نهایی متغیرهای ورودی صورت گرفت. مرحلۀ دسته‌بندی به عنوان مرحلۀ نهایی تحلیل حاضر تلقی می‌شود. در مراحل قبلی شناسایی و غربال و پالایش متغیرها صورت گرفت. اما در این مرحله با استفاده از روش مدل‌سازی ساختاری تفسیری به سطح‌بندی معیارهای برآمده از روش‌های دلفی و انتخاب ویژگی بر اساس تأثیرگذاری و تأثیرپذیری پرداخته می‌شود که بر اساس مدل نهایی تحقیق، سطح ششم یعنی معیار زیر ساخت دیجیتال، تأثیرگذارترین معیار است که به صورت مستقیم روی معیار سطح پنجم یعنی توسعۀ زیرساخت اینترنت تأثیر می‌گذارد. سطح اول که شامل معیار سیستم‌های هوشمند کمک به راننده و سیستم‌های هشدار ساختمان است تأثیرپذیرترین معیارها هستند.نتیجه‌گیریشهر هوشمند در آیندۀ نزدیک به عنوان یک پارادایم مهم در عرصۀ مدیریت شهری و شهرسازی مطرح خواهد شد ضمن اینکه در جهان توسعه‌یافته این مفهوم نسبت به جهان رو به توسعه بیشتر نهادینه شده است. لذا تحقیق در این زمینه و شناسایی عوامل اثرگذار بر آن یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر تلقی می‌شود. مدل نهایی عوامل فنی شامل شش سطح است. سطح ششم یعنی معیار زیرساخت دیجیتال تأثیرگذارترین معیار است که به صورت مستقیم روی معیار سطح پنجم یعنی توسعۀ زیرساخت اینترنت تأثیر می‌گذارد. همچنین عوامل فنی از لحاظ قدرت نفوذ و وابستگی بررسی شد که بر این اساس، معیارهای زیرساخت دیجیتال و توسعۀ زیرساخت اینترنت از نوع مستقل هستند. این متغیرها دارای وابستگی کم و هدایت بالا هستند. به بیانی دیگر، تأثیرگذاری زیاد و تأثیرپذیری کم از ویژگی‌های این متغیرها است. معیارهای سیستم‌های هوشمند کمک به راننده و سیستم‌های هشدار ساختمان نیز از نوع وابسته هستند که وابستگی قوی و هدایت ضعیف دارند. این متغیرها تأثیرپذیری بالا و تأثیرگذاری کمی روی سیستم دارند. باقی معیارها از نوع رابط هستند این متغیرها از وابستگی بالا و قدرت هدایت بالا برخوردارند. به بیانی تأثیرگذاری و تأثیرپذیری این معیارها بسیار زیاد است و هر تغییر کوچکی روی این متغیرها باعث تغییرات اساسی در سیستم می‌شود. بنابراین نتایج این پژوهش نشان می‌دهد زیرساخت دیجیتال اثرگذارترین عامل فنی در پیاده‌سازی طرح‌های شهر هوشمند است و سرمایه‌گذاری در این بخش در توسعۀ طرح‌های شهر هوشمند اهمیت زیادی دارد که در زندگی شهروندان و اقتصاد شهری نیز تأثیر به‌سزایی خواهد داشت.