فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه‌رقابت‌پذیری ‌موضوعی مهم و محوری است که از آن به عنوان وسیله‌ای برای دستیابی به رشد اقتصادی مطلوب و توسعۀ پایدار یاد می‌شود. رقابت‌پذیری یک شهر به مجموعه‌ای از عوامل بستگی دارد که شامل نوع حاکمیت، ارتباطات جهانی، زیرساخت‌های اجتماعی و اقتصادی، کیفیت سرمایۀ انسانی و محیط طبیعی، محیط تجاری و قابلیت مؤسسه‌های محلی است. طی چند دهۀ اخیر شهر، سنندج به عنوان مرکز استان کردستان با رشد روزافزون جمعیت و مهاجرت که منجر به ساخت‌وساز و تغییرات زیاد در ساختار فضایی به‌ویژه رشد و گسترش کالبدی - فیزیکی شهر در مکان‌های نامساعد طبیعی شده است. موقعیت بافت قدیم و بازار تاریخی در مرکز ثقل جغرافیایی شهر و بارگذاری پتانسیل‌های گردشگری- تفریحی به‌خصوص آبیدر، توجه به پتانسیل رودخانۀ قشلاق و لبه‌های طبیعی می‌تواند با تأکید بر تعیین عوامل و تعیین الگوها و شاخص‌ها که لزوم توجه به مسائل شهری و به‌خصوص رقابت‌پذیری اقتصاد شهری آن را ضروری ساخته است. این پژوهش ضمن مرور مفاهیم، رویکردها و نظریه‌های رقابت‌پذیری شهری و بازآفرینی شهری به ارائۀ الگوها، مضامین و شاخص‌های رقابت‌پذیری شهری پایدار با تأکید بر رویۀ اقتصادمبنا در برنامه‌های مدیریتی بازآفرینی پایدار خواهد پرداخت.مواد و روشماهیت روش‌شناسی پژوهش حاضر بر اساس نتیجه از نوع توسعه‌ای و بر اساس ماهیت، هدف و روش، از جنس ترکیبی به صورت توصیفی - تحلیلی است. با توجه به مسئلۀ پژوهش حاضر که ضمن بررسی استنادی، شاخص و معیارها، مفاهیم و الگوهای مستخرج از بخش مبانی نظری از طریق تحلیل محتوا و تکنیک تحلیل کیفی (تحلیل مضمون) و بررسی وضع موجود محدودۀ مورد مطالعه با روش رگرسیون چندگانه در محور اصلی پژوهش با استفاده از تحلیل داده‌های محتوای و کدگذاری، نرم‌افزار کتاب‌شناختی (VOSviewer) و نرم‌افزاری (SPSS20) در عنوان، چکیده، کلیدواژه، متن و نتایج مقالات که به زبان انگلیسی در ژورنال‌های معتبر شامل مقاله (article) یا مقالۀ مروری (review) چاپ شده در نشریات (ScienceDirect) و (Scopus) در مجموع 623 سند حاوی یکی از کلیدواژه‌های رقابت‌پذیری شهری، بازآفرینی اقتصادی در این پایگاه‌های علمی مورد بررسی و مطالعۀ اولیه قرار گرفته است. همچنین، جامعۀ آماری 76 نفر از طریق نمونه‌گیری تصادفی در دسترس شامل سازمان‌ها و نهادهای دخیل در امر بازآفرینی شهری و تأثیرگذار بر اقتصاد شهری و همچنین، نهادهای مردمی و خصوصی شهر سنندج در ارتباط با مناطق انتخابی به عنوان نمونه‌های مورد مطالعه شامل پارک تفریحی و گردشگری کوه آبیدر به عنوان نشانۀ کلان و شاخص شهری، بازار سنتی به عنوان هویت تاریخی، رودخانۀ قشلاق و لبه‌های طبیعی تعیین شده است.یافته‌هامرحلۀ اول: بخش کیفی؛ این نتایج بیانگر آن است که (ScienceDirect) 311 سند و (Scopus) با 312 سند در مجموع 623 سند علمی معتبر حاوی یکی از کلیدواژه‌های رقابت‌پذیری شهری، بازآفرینی اقتصادی در این پایگاه‌های علمی مورد بررسی و مطالعۀ اولیه قرار گرفته است. در نهایت، با بررسی مقالات؛ تعداد ‌15 مقالۀ علمی معتبر که بیشترین ارتباط موضوعی و محتوایی را با عنوان پژوهش و مقالۀ حاضر داشتند، تجزیه‌و‌تحلیل نهایی شدند. بیشترین تعداد مقالات و اسناد علمی منتشر‌شده در این بازه مربوط به سال 2021 و مرتبط به مقالاتی از نوع پژوهشی با 61.1 است. نشریات Sustainability Switzerland بیشترین استناد علمی بر اساس سال انتشار در زمینۀ بازآفرینی و رقابت‌پذیری شهری است. بیشترین تعداد مقالات در این زمینه موضوعی به لحاظ قلمروی جغرافیایی به آمریکا با 202 مقاله و پس از آن به انگلستان با 96 و ایالت متحدۀ آمریکا با 90 مقاله اختصاص دارد. بر اساس تحلیل و بررسی محتوایی و کیفی جدول 1 کدگذاری انجام‌شده نتایج نشان‌دهندۀ 55 معیار/شاخص، 12 مضامین (محتوایی و رویه‌ای) و 5 مؤلفۀ اصلی «اجتماعی، اقتصادی، زیست‌محیطی، سیاسی و مدیریتی، کالبدی» است. نتایج تحلیل ثانویه و مستخرج از کدگذاری اولیه در جدول 2 بررسی شده است.مرحلۀ دوم: بخش کمی؛ برای تهیۀ پرسشنامه به منظور بررسی شناسایی الگوها، شاخص‌ها/معیارها و مفاهیم مؤثر بر رقابت‌پذیری اقتصادی شهر سنندج و جامعۀ آماری منتخب از طریق روش دلفی و ابزار پرسشنامه، جامعۀ آماری 76 نفر از طریق نمونه‌گیری تصادفی در دسترس از کارمندان و شاغلان در سازمان‌ها و و نهادهای دخیل در امر بازآفرینی شهری و تأثیرگذار بر اقتصاد شهری و همچنین، نهادهای مردمی و خصوصی شهر سنندج در ارتباط با مناطق انتخابی به عنوان نمونه‌های مورد مطالعه شامل پارک تفریحی و گردشگری کوه آبیدر به عنوان نشانۀ کلان و شاخص شهری، بازار سنتی به عنوان هویت تاریخی، رودخانۀ قشلاق و لبه‌های طبیعی هستند. با توجه به روش ترکیبی پژوهش و مشخص کردن مضامین از طریق تحلیل محتوای کیفی، تعداد 12 مورد از مضامین استنباطی از مرحلۀ اول تجزیه‌وتحلیل برای ادامه در روش کمی مورد بهره‌برداری و تحلیل نهایی خواهد بود. نتایج جدول 6 و میانه نظری (عدد 3) نیز نشان می‌دهد اختلاف معناداری وجود دارد (05/0p<). براساس مدل در سطح اول، مضامین متغیر رقابت‌پذیری شهری اقتصادی شهر مورد بررسی قرار گرفته‌اند. در مجموع میانگین؛ در مضامین «سرمایه‌گذاری شهری»، «رقابت‌پذیری رویدادمحور شهری»، «توسعۀ رقابتی کاربری‌های زمین»، «رقابت‌پذیری گردشگری شهری»، «مسکن و رقابت اقتصادی»، «رقابت در ایجاد دسترسی در شهرها» بالاتر از میانۀ نظری ارزیابی شده که در جدول 7 به‌تفصیل مورد بررسی قرار گرفته و نشان‌دهندۀ این مطلب است.نتیجه‌گیرینتایج حاصل از تحلیل‌های انجام‌شده در منابع و نتایج پرسشنامه نشان می‌دهد مهم‌ترین مقولات تأثیرگذار بر رقابت‌پذیری بازآفرینی اقتصادی شهری در قالب پنج مؤلفه (اجتماعی، مدیریتی‌ـ سیاسی، اقتصادی، زیست‌محیطی و کالبدی) و با بررسی و جمع‌بندی مبانی نظری و روش پژوهشی ترکیبی شامل تحلیل محتوای کیفی و کمی، 5 کلیدواژۀ موضوعی به عنوان مفهوم «ایجاد رقابت شهری از طریق برنامه‌های رویدادمحور، سرمایه‌گذاری در جذابیت‌های رقابت‌پذیر شهر، سرمایه‌گذاری در صنایع دوستدار محیط زیست، رشد خلاقیت و نوآوری رقابتی در کارآفرینی، رقابت‌پذیری در سطح مکان و مسکن» 55 کلیدواژه به عنوان شاخص‌های پژوهش «جذابیت مناطق تاریخی شهری، خلاقیت شهری، جذابیت و رقابت‌پذیری، ساختار اجتماعی شهر، پویایی شهری، کاهش جنبه‌های فرهنگی، پراکندگی شهری، نوآوری شهری، تولید دانش، سرمایۀ فرهنگی، جذابیت اقتصادی شهری، رقابت اقتصادی جهانی، توسعۀ رقابت اقتصادی، رقابت بین شهرهای کوچک و متوسط، مکانیسم‌های اقتصادی و مالی، بهبود رقابت شهری، ایجاد اشتغال، جذب سرمایه، قیمت مسکن، ارتقای سلامت عمومی، زیست‌محیطی، اکوسیستم شهری، سیاست‌های گسترش شهری، موقعیت مکانی، رویدادهای شهری، حاشیه‌نشین اقتصادی، رقابتی شدن شهرها، سیاست پولی دولت، مقاصد رقابت‌پذیر گردشگری، فناوری اطلاعات کسب‌وکار، نابرابری‌های منطقه‌ای و شهری، پیاده‌راه، توسعۀ مجدد نواحی تاریخی، دسترسی، بازآفرینی توسعۀ مجدد زمین، توسعۀ خودبه‌خود، تراکم شهری، فاصلۀ رفت و آمد شهری، سرمایه‌گذاری‌های زیرساختی، آثار تاریخی، بازار مسکن، نوسازی مسکن، گسترش شهری» و 5 کلیدواژۀ موضوعی به عنوان الگوهای پژوهش «رقابت در نوآوری شهری، رقابت‌پذیری گردشگری شهری، سرمایه‌گذاری شهری، پراکندگی شهری و رقابت شهری، عوامل رقابت‌پذیری در کارآفرینی، مسکن و رقابت اقتصادی، رقابت‌پذیری رویدادمحور شهری، رقابت در ایجاد دسترسی در شهرها، توسعۀ رقابتی کاربری‌های زمین، رقابت‌پذیری توسعۀ سبز، سرمایه‌گذاری‌های زیست‌پذیری بر اساس مزیت رقابتی، تجمع و مکان‌یابی و تجمع استقرار فعالیت‌ها» از مطالعات مستخرج شده است و اطلاعات و روند مفهومی به صورت تفصیلی در نمودار چارچوب نظری و مفهومی (شکل 6) ارائه شده است.