رتبهبندی روستاها براساس شاخصهای زیستپذیری (مطالعۀ موردی: دهستان نظامآباد شهرستان آزادشهر)
نویسندگان
1 استادیار جغرافیا، دانشگاه فردوسی مشهد
2 استادیار جغرافیا، دانشگاه فردوسی مشهد
3 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامهریزی روستایی، دانشگاه فردوسی مشهد
doi
10.22059/jhgr.2017.62543چکیده
زیستپذیری مفهومی است که بر قابلیت سکونتپذیری مکان تمرکز دارد. سکونتگاههای روستایی از جمله مکانهایی هستند که توجه به زیستپذیربودن آنها ضروری است؛ زیرا سبب جلوگیری از مهاجرتهای روستایی، خالیشدن روستاها، حفظ روستاها بهعنوان لکههای حیات و نبض اقتصاد ملی و... میشوند؛ بنابراین آگاهی از شاخصهای زیستپذیری و درک سطح زیستپذیری مکانهای روستایی میتواند برنامهریزان را در دستیابی به اهداف توسعۀ پایدار سوق دهد. پژوهش حاضر کاربردی و توصیفی-تحلیلی است که اطلاعات آن بهصورت کتابخانهای و میدانی جمعآوری و برای این منظور از پرسشنامه استفاده شده است. جامعۀ آماری آن نیز 94 خانوار روستایی دهستان نظامآباد است. سطح تحلیل این پژوهش «روستا» است. اطلاعات استخراجشده از پرسشنامه بهکمک روشهای تجزیه و تحلیل آماری در دو نرمافزار SPSS و GIS و مدل ویکور بررسی شد. نتایج نشان میدهد از میان 16 شاخص مورد نظر براساس سطح معناداری آزمون T، تعداد 8 شاخص زیستپذیری از نظر نمونههای مورد مطالعه معنادار هستند و تفاوت معناداری میان زیستپذیری در بین نمونههای فوق را بیان میکنند. همچنین رتبهبندی روستاها براساس مدل ویکور نشان میدهد روستاهای قوریچای و حاجینبی با توجه به شاخصهای زیستپذیری در منطقۀ مورد مطالعه در پایینترین رتبه و روستاهای اقچلیعلیا و بهرامصوفی در بالاترین رتبه قرار دارند؛ بنابراین در شرایط کنونی، سطح زیستپذیری روستاهای بزرگتر که جمعیت بیشتری دارند و به شهر و راه ارتباطی اصلی نزدیک هستند، بالاتر است. برایناساس میتوان گفت دسترسی به خدمات بیشتر که عمدتاً در روستاهای نزدیک به شهرها و روستاها بزرگتر فراهم میشود، زیستپذیری بالاتری دارد.