تدوین مدل مدیریت و برنامهریزی گردشگری پایدار برای حفاظت از پارکهای ملّی
نویسندگان
1 استادیار گروه مدیریت دولتی و گردشگری، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
doi
10.22080/jtpd.2022.22373.3619چکیده
زمینه و هدف: مدیریت و برنامهریزی گردشگری پایدار، یکی از مهمترین اهداف جوامع است که در راستای حفاظت از محیطزیست و منابع طبیعی صورت میدهند. پارکهای ملّی از اصلیترین منابع طبیعی و زیستمحیطی برای گردشگری هستند که نیازمند حفاظت همهجانبه میباشند. هدف پژوهش حاضر، تدوین مدل مدیریت و برنامهریزی گردشگری پایدار برای حفاظت از پارکهای ملّی است. روششناسی: این تحقیق، با توجه به هدف از نوع تحقیقات کاربردی است و روش تحقیق آن، روش ترکیبی با رویکرد نسبی متوالی با وزن برابر است. این پژوهش در سه فاز کیفی-کیفی-کمّی انجام میشود که به ترتیب از سه روش "فراترکیب-تحلیل مضمون-پیمایش" در آن استفاده شده است. یافتهها: در فاز اول تحقیق، محقق با استفاده از روش فراترکیب از میان 265 مقاله، 52 مورد را که مطابق با موضوع و محتوای تحقیق بودند، ناسایی و با بررسی محتوای آنها، تنها تعداد 17 مقاله را در فرآیند فراترکیب وارد نمود. در مرحلۀ بعد، یعنی روش تحلیل مضمون، با استفاده از ابزاری چون مصاحبههای نیمهساختاریافته، 162 شاخص شناسایی شدند که از میان آنها 46 مضمون پایه، 12 مضمون سازماندهنده و 3 مضمون فراگیر استخراج شد. در فاز سوم، یعنی فاز کمّی، با ابزار پرسشنامه، تمامی شاخصها از دیدگاه خبرگان امر مورد بررسی و نظر قرار گرفتند که در نهایت، شاخصهایی چون "نقش نهادها و سازمانهای متولی، توسعۀ زیرساختهای حفاظت از محیط، نقش جامعه، تعریف مسأله و تنظیم دستور کار" به عنوان مهمترین و مؤثرترین شاخصهای مدل مدیریت و برنامهریزی گردشگری پایدار برای حفاظت از پارکهای ملّی در نظر گرفته شدند. نتیجهگیری: با ایجاد و اتخاذ مدیریت و برنامهریزی گردشگری پایدار برای حفاظت از پارکهای ملّی میتوان ضمن برقراری ارتباط و تعامل در سه سطح مهم و کلیدی "جامعه، نهادها و سازمانهای متولی، گردشگران و بازدیدکنندگان"، اقدامات اساسی در جهت حفظ و توسعۀ آنها را در قالب مدیریت و برنامهریزی پایدار در حوزۀ گردشگری، عملی ساخت. نوآوری و اصالت: تحقیق حاضر برای اولین بار به تدوین مدل مدیریت و برنامهریزی گردشگری پایدار برای حفاظت از پارکهای ملّی پرداخته است و از لحاظ روششناسی نیز در زمرۀ معدود تحقیقاتی است که از رویکرد نسبی متوالی با وزن برابر استفاده کرده است. نتایج حاصل از تحقیق میتوانند برای سازمانهای متولی به صورت اجرایی قابل استفاده باشند.
