تحلیل اثر نا‌‌اطمینانی جهانی بر چرخه‌های تجاری در ایران با رویکرد QARDL

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا، گروه اقتصاد، دانشکده علوم انسانی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران.

2 دانشیار، گروه اقتصاد، دانشکده علوم انسانی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران.

3 استادیار، گروه اقتصاد، دانشکده علوم انسانی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران.

doi
چکیده

نوسانات تولید‌ناخالص‌داخلی حول مسیر رشـد بلندمـدت منجر به ایجاد چرخه‌های تجاری می‌شود و دوره هـایی که تولید‌ناخالص‌داخلی پایین‌تر (بالاتر) از روند بلندمدت خود قـرار می‌گیرد، بیانگر رکود (رونق) اقتصادی هستند. در شرایط نا‌اطمینانی، توانایی کافی برای پیش‌بینی پیامدها و برنامه‌ریزی مناسب برای آینده وجود ندارد. نااطمینانی در سطح جهانی که از بحران‌های مالی جهانی، تضادهای سیاسی، درگیری‌های تجاری و بیماری‌‌های همه‌گیر ناشی می‌شود، نیز قابلیت ایجاد بی‌ثباتی در سیاست‌های اقتصادی دولت را دارد و می‌تواند بر چرخه‌های تجاری اثرگذار باشد. هدف پژوهش حاضر تحلیل اثر نا‌اطمینانی جهانی بر چرخه‌های تجاری ایران طی دوره زمانی 1401:4- 1378:4 است. بدین منظور چرخه‌های تجاری با استفاده از فیلتر هادریک-پرسکات استخراج شد و برای برآورد الگوی اصلی پژوهش از روش خودتوضیحی با وقفه‌های توزیعی کوانتایل (QARDL) استفاده شد. نتایج حاصل از برآورد مدل برای کوانتایل‌های پایین (25/0)، میانی (5/0) و بالایی (75/0) چرخه‌های تجاری حاکی از اثر رکودی و تقریباً یکسان نااطمینانی جهانی در هر سه کوانتایل است. یکپارچگی نظام حقوقی و تحرک سرمایه و مردم در هر سه کوانتایل اثر ضدرکودی داشته‌اند، اما اثر آن‌ها در کوانتایل بالا کاهش یافته است. دسترسی به پول مشروع تنها در کوانتایل بالا اثر معنادار و رکودی داشته است. نتایج آزمون والد حاکی از متقارن بودن اثرات کلیه متغیرها در کوانتایل‌های مختلف در کوتاه‌مدت است. در بلندمدت نیز نااطمینانی جهانی در کوانتایل‌های مختلف اثر متقارن داشته اما سایر متغیرها اثر نامتقارن داشته‌اند. ضریب تصحیح خطا نیز نشان داد که در هر دوره 11 درصد از عدم تعادل‌های کوتاه‌مدت تعدیل شده و به سمت روند بلندمدت خود همگرا می‌شود.