تبیین توزیع فضایی سرمایه خلاق به عنوان پیشران رشد اقتصادی کلانشهرهای ایران
نویسندگان
1 دانشجوی دکترا، گروه جغرافیا و برنام هریزی شهری، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 استاد گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 استاد، گروه جغرافیا و برنام هریزی شهری، دانشگاه تهران، تهران، ایران
4 دانشیار، گروه جغرافیا و برنام هریزی شهری، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22034/uep.2022.344994.1241چکیده
قرن بیست ویکم، قرن شهرها، ایدهها و خلاقیتهاست. خلاقیت انسان و استعداد او بهعنوان سرمایه انسانی خلاق، محرک اصلی رشد و توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی تلقی میشود که رقابت روزافزون شهرها، مناطق و کشورها به طور فزاینده به پرورش، حفظ و جذب آن وابسته خواهد بود. در همین راستا این تحقیق بر آن است تا ابتدا مفهوم نوین سرمایه خلاق که در توسعه بحث سرمایه انسانی به وجود آمده است را در بستر ایران تعریف عملیاتی کند. سپس تأثیرات سرمایه خلاق بر عملکرد اقتصادی کلانشهرها را سنجیده و عوامل مؤثر بر توزیع سرمایه خلاق در کلانشهرهای ایران را تبین نماید. این تحقیق از نوع تحقیقات همبستگی و تبینی و ازنظر هدف توسعهای است. یافتهها نشان میدهد کلانشهرهای ایران با اینکه سهمی 26 درصدی از جمعیت و شاغلان کشور دارند، 46 درصد سرمایه خلاق کشور را در خود جایدادهاند. همچنین یافتهها نشان میدهد سرمایه خلاق میتواند درصد بالایی از تغییرات سرانه تولید ناخالص داخلی و سرانه سپردههای بانکی را تبیین نماید و بهطورکلی تأثیر مثبتی بر شکوفایی اقتصادی کلانشهرها دارد. بااینوجود توزیع سرمایه خلاق در کلانشهرهای ایران از الگویی نابرابر و نامتوازن پیروی میکند و بین حضور سرمایه خلاق و عامل استعداد (متغیرهایی همچون تمرکز دانشگاه بخصوص دانشگاهها و مؤسسات آموزشی برتر، جمعیت با تحصیلات عالی، شاغلان و دانشجویان با تحصیلات عالی)، تسامح، مداراگری و تنوع (تنوع ادیان، اقلیم هنری و خلاقانه شهر از طریق تمرکز هنرمندان، پذیرش مهاجرین داخلی و خارجی) و خدمات مصرفکننده یا امکانات رفاهی که بیانگر نقش خدماتی شهر است رابطه قوی و معنیداری وجود دارد.
