تحلیل عوامل مؤثر بر متنوع‌سازی فعالیت‌های اقتصادی از دیدگاه روستاییان (مطالعة موردی: روستاهای شهرستان سقز)

نویسندگان

1 دانشیار جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی دانشگاه خوارزمی

2 استاد جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی دانشگاه تهران

3 دانشیار جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی دانشگاه خوارزمی

4 دانشجوی دورۀ دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی دانشگاه خوارزمی

doi
10.22059/jhgr.2018.254080.1007664
چکیده

امروزه تخلیه و متروک‌شدن بسیاری از روستاهای کشور به‌دلیل ضعف و ناکارایی اقتصاد آن‌هاست. متنوع‌سازی فعالیت‌های اقتصادی در مناطق روستایی راهبردی است که خانوارهای روستایی به‌کمک آن منابع درآمدی خود را افزایش می‌دهند و می‌توانند واکنش و مدیریت مناسبی در مقابله با شوک‌ها داشته باشند. هدف پژوهش توصیفی-تحلیلی حاضر، بررسی مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار در متنوع‌سازی فعالیت‌های اقتصادی از دیدگاه روستاییان است. جامعة آماری، روستاهای شهرستان سقز در استان کردستان با جمعیت 58092 نفر در قالب 14523 خانوار است. در گام نخست، برای مشخص‌کردن روستاهای مورد مطالعه ابتدا روستاها به 5 گروه جمعیتی تقسیم شدند و سپس براساس فراوانی روستاها در هر طبقة جمعیتی، تعداد روستاهای هر طبقه مشخص شد که درمجموع 28 روستا به‌عنوان روستاهای نمونه انتخاب شدند. به‌منظور تکمیل پرسشنامه‌ها براساس فرمول کوکران، 308 نفر از سرپرستان خانوارها به‌عنوان جامعة نمونه درنظر گرفته شدند. به‌منظور تجزیه و تحلیل اطلاعات حاصل از عملیات میدانی، از دو روش آمار توصیفی و استنباطی استفاده شد. نتایج حاصل از یافته‌های توصیفی و آزمون‌های لامدا، وی‌کرامر، گودمن و کروسکال نشان می‌دهد ارتباط معناداری میان تعداد فعالیت‌ها و میزان تحصیلات، تغییرات درآمدی حاصل شوک‌ها و میزان درآمد وجود دارد. همچنین نتایج آزمون فریدمن نشان می‌دهد از دید جامعة نمونه عوامل حمایت دولت، منابع مالی و پس‌انداز خانوار و تسهیلات زیرساختی برای متنوع‌سازی فعالیت‌های اقتصادی بیشترین اهمیت را دارند.