نقش شوک قیمتی بنزین و کرایه بر واکنش رفتاری مسافران کلان‌شهر تهران در استفاده از وسایل حمل‌ونقل عمومی (مترو، بی آر تی و اتوبوس)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری اقتصاد شهری و منطقه‏ای، دانشکدۀ اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

2 استاد، گروه اقتصاد، دانشکدۀ اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

3 دانشیار، گروه اقتصاد، دانشکدۀ اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

doi
10.22034/uep.2022.351389.1258
چکیده

حمل‏ونقل عمومی به ‏عنوان یک کالای عمومی بسیار مهم، اثرات بسیار گسترده‏ای بر اقتصاد، اجتماع و محیط ‏زیست شهری به ‏جای می‏گذارد. وقوع شوک‏ها و تغییرات پدیدآمده در سیستم اقتصادی یک شهر یا کشور می‏تواند رفتار مسافران برای انتخاب هر یک از انواع وسایل حمل‏ونقل عمومی شهری را تحت تأثیر قرار دهد. توانایی پیش‏بینی نوسانات سیستم حمل‏ونقل عمومی شهری بر اثر شوک‏های درونی و بیرونی سیستم حمل‏ونقل عمومی، از اساسی‏ترین نیازها برای سیاست‏گذاری مناسب سیستم حمل‏ونقل عمومی در پاسخ‏گویی به نوسانات ناگهانی تقاضای حمل‏ونقل عمومی در ایران و به‏ویژه کلان‏شهر تهران است. بر همین اساس، هدف این مطالعه بررسی نقش شوک قیمتی بنزین و کرایه بر واکنش رفتاری مسافران کلان‏شهر تهران در استفاده از وسایل حمل‏ونقل عمومی (مترو، بی‌.آر‌.تی و اتوبوس) طی دورۀ زمانی 1387-1398 با استفاده از داده‏های ماهانه و به روش خودرگرسیون برداری جامع (GVAR) بوده است. نتایج این پژوهش نشان داد با وقوع شوک مثبت در قیمت بنزین، مسافران مترو، بی‌.آر‌.تی و اتوبوس افزایش خواهد یافت. همچنین وقوع شوک مثبت در قیمت کرایۀ مترو، مسافران بی‌.آر‌.تی و اتوبوس را کاهش می‌دهد و با وقوع تکانۀ مثبت در قیمت کرایۀ بی‌.آر‌.تی، مسافران مترو افزایش و تقاضای بی‌.آر‌.تی و اتوبوس با شیب کم افزایش می‏یابد. در نهایت، وقوع تکانۀ مثبت در قیمت کرایۀ اتوبوس، افزایش مسافران مترو و بی‌.آر‌.تی را به دنبال دارد.