آیندة توسعة فضایی منطقة غرب استان کرمانشاه بر مبنای صنعت انرژی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی گروه برنامه‌ریزی و طراحی شهری و منطقه‌ای دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهیدبهشتی

2 استاد گروه برنامه ریزی و طراحی شهری و منطقه ای، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران

3 دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه ریزی منطقه ای، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران

doi
10.22034/UE.2022.2.04.08
چکیده

در عصرکنونیِ بازار انرژیِ جهان، شناسایی عدم قطعیت‌ها و پیشران‌های کلیدی اثرگذار بر وضعیت آینده‌ی سیستم موردبرنامه‌ریزی به عنوان جزء لاینفک مطالعات آینده‌پژوهانه در بستر محیط متلاطم و پویای کنونی امری ضروری‌است؛ دراین صنعت‌تنها برنامه‌ریزی سنتی و مرسوم حرف نهایی را نمی‌زند، بلکه وضعیت واستراتژی‌های سیاسی کشورها، قواعد محیط‌زیستی، فناوری و فناوری آینده و... می‌توانند نظم بازار انرژی را برهم زنند. برنامه‌ریزی توسعة فضایی مبتنی بر صنعت نفت و گاز نیز دچار این نامعلومی‌ها و عدم قطعیت‌ها خواهد شد. به همین منظور برای شناسایی عدم قطعیت‌ها و نیروهای پیشران اثرگذار بر برنامه‌ریزی فضایی مبتنی بر حوزة نفت و انرژی، مطالعات آینده‌نگاری ضروری است؛ در این میان استان کرمانشاه با وجود ذخایر و پتانسیل‌های متعدد نفت و گاز باید نسبت به تحولات حوزه‌ی انرژی حساسیت داشته باشد؛ تا با اتخاذ راهبردهای مناسب در آینده، درصدد توسعه متوازن، افزایش سطح توسعهیافتگی و کاهش عدم تعادل‌های فضایی مرکز-پیرامون، گام بردارد. در این زمینه پژوهش پیشِ رو از روش آینده‌نگاری به شیوه‌ی سناریو‌نگاری بهره گرفته است. نخست با مطالعه اسناد ملی و فراملی و کارگاه آینده‌نگاری، 83 پیشران در حوزه صنعت انرژی استخراج شد؛ سپس به روش خوشه‌بندی، 21 خوشة اصلی شناسایی شد؛ در ادامه با استفاده از ماتریس "اثرگذاری/اثرپذیری" 6 عدم قطعیت‌کلیدی(بحرانی) شناسایی شد؛ در نهایت نیز با استفاده از روش تحلیل اثرات متقابل (CIB) در نرم‌افزار سناریوویزارد به ترسیم آینده‌های بدیل در سه سناریوی: ناپایداری، آرمانی، فعالانه و رقابت‌پذیر پرداخته شد. با کاربست جوهره‌ی دانشی ناشی از تصویرسازی این سناریوها، زمینة مناسبی جهت تصمیم‌گیری‌ها و برنامه‌ریزی‌های پابرجای آتی در استان فراهم می‌شود.