آیندهنگاری مدیریت حریم پایتخت به روش سناریونگاری
نویسندگان
1 استادیار گروه برنامه ریزی و طراحی شهری و منطقه ای دانشکدۀ معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی
doi
10.22034/UE.2021.02.01.06چکیده
در عصر کنونی، با وجود نامعلومیها، عدمقطعیتها و پیچیدگیهای فراوانی که بیشتر از سوی محیطهای بیرونی و خارج از کنترل سیستم برنامهریزی و نیز فضاهای ملی وفراملی اعمال میشود، شیوههای سنتی و مرسوم مدیریت و برنامهریزی توسعة فضایی شهری و منطقهای کارآیی خود را در مواجهه با شرایط پیشبینینشده و غیرخطی از دست دادهاند. با گذشت حدود نیم قرن از تصویب نخستین طرح توسعة شهری و تهیة برنامههای متعدد، نتایج ارزیابیهای مختلف گویای ناکارآمدی و تحققپذیری پایین طرحهای توسعة شهری و منطقهای در ایران است. مروری بر روششناسی برنامهها و طرحهای تهیه شده در ایران در برخورد با آینده نشان میدهد که اکثر این طرحها، با دیدگاهی اثباتگرایانه، آینده را در قالب مدلهای کمی در تداوم روندهای گذشته تا بهحال در نظر گرفته و در خوشبینانهترین حالت به ارائة سناریوهای متعدد در خصوص آیندههای محتمل پرداختهاند. ناکارآمدی رویکردهای مرسوم، دستورکار مقاله را به اندیشه و کاربست شیوههای جدید و منعطف تفکر و پژوهشِ آینده و تلفیق آن در مطالعة مدیریت حریم پایتخت معطوف ساخته است. منظور از حریم پایتخت گستره حدود 6000 کیلومترمربعی مدنظر مصوبه طرح جامع شورای عالی شهرسازی و معماری است که امروزه، ناشی از حضور کنشگران متعدد، به یکی از اصلیترین پیچیدگیها و عدم قطعیتهای این کلانشهر بدل شده است. در این رابطه از روششناسی آیندهنگاری به شیوهی سناریونگاری مبتنی بر رویکرد کارگاههای آیندهنگاری مشارکتی بهرهگیری شده است. در نهایت نیز تصویر آتی ناشی از وقوع هر یک از سناریو ترسیم شده است. با این خردمایه که بستر مناسبی برای تصمیمگیریها و برنامهریزیهای پابرجای آتی فراهم آید.
