ارائه الگو و شاخصهای ارزیابی و نظارت نظام بانکی ایران (بر اساس اسناد بالادستی، الگوها و تجارب بینالمللی سایر کشورها)
نویسندگان
1 عضو هیئت علمی دانشگاه پیام نور تهران
2 کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد واحد تهران مرکز
doi
چکیده
بانکها به عنوان مؤسسات مالی و خدماتی نقش تعیینکنندهای در گردش پول و ثروت جامعه بر عهده دارند و از اینرو از جایگاه ویژهای در اقتصاد هر کشور برخوردارند. ماهیت فعالیت در صنعت بانکداری ایجاب میکند که نظارت خاصی بر اجرای فعالیتهای بانکی صورت گیرد چراکه اجرای عملیات خلاف اصول و معیارهای اسلامی (وقوع انواع فساد بانکی و مبارزه با پولشویی) میتواند منجر به تحمیل هزینههای جبرانناپذیری بر پیکره اقتصادی جامعه شود. لذا هدف این مطالعه ارائه الگویی جامع در رابطه با نظارت در نظام بانکی ایران میباشد. در این مطالعه از روش تلفیقی کمّی و کیفی جهت ارائه مدل تحقیق استفاده شده است. در بخش کیفی از خبرگان حوزه اقتصادی و مالی خصوصاً در زمینه بانکداری که شامل اساتید دانشگاه، مدیران و معاونان بانک مرکزی و مدیران بانکهای کشور میباشند با استفاده از روش گلوله برفی سؤال شده است. در بخش کمّی، از روشهای دیمتل و تحلیل سلسله مراتبی جهت استخراج مدل بهره گرفته شده است. در مرحله اول، تعداد 142 مفهوم در چارچوب 10 مقوله از مصاحبه با خبرگان استخراج گردید. در مرحله دوم، مفاهیم به 128 و مقولهها به 9 عدد کاهش یافتند. مقولهها شامل؛ اهداف نظارت، پیش شرطهای نظارت بانکی، خصوصیات ناظران، اختیارات ناظران، حیطههای نظارت، شاخصهای ارزیابی عملکرد، تناسب با معیارهای اسلامی، جلوگیری از وقوع انواع فساد بانکی و مبارزه با پولشویی میباشد. بر اساس نتایج روش دیمتل مشخص شد که حیطههای نظارت اثرگذارترین و اثرپذیرترین مؤلفه میباشد. بر اساس روش AHP نیز اهداف نظارت با امتیاز 197/0، بالاترین امتیاز را در بین دیگر مؤلفهها به دست آورده است.