تأثیر ویژگی‌های خاک بر عملکرد و تهیه جدول نیازهای رویشی پرتقال در مناطق انتخابی کشور ایران

نویسندگان

1 دانشگاه صنعتی مالک اشتر

2 دانشگاه سمنان

3 سازمان پژوهش‌های علمی و صنعتی ایران

4

5 دانشگاه آزاد اسلامی

6 دانشگاه سمنان

7

8 دانشگاه آزاد اسلامی

9 دانشگاه علوم پزشکی ایران

10 دانشگاه مازندران

doi
10.22067/jsw.2021.68421.1017
چکیده

هدف از این پژوهش، بررسی تأثیر خصوصیات اراضی بر عملکرد پرتقال، درجه­بندی آن­ها و تهیه جدول نیازهای رویشی برای تعیین تناسب اراضی برای کشت این گیاهان به روش فائو بود. به همین منظور، 138 باغ پرتقال (118 باغ برای درجه­بندی و 20 باغ برای صحت­سنجی) در استان­های فارس، مازندران، گیلان، کرمان و جنوب کرمان انتخاب شد. در هر باغ، پرسش­نامه­ای تکمیل و یک پدون حفر و مطالعه شد. سپس، نمونه­های خاک برای آزمایش­های فیزیکوشیمیایی تهیه گردید. ویژگی­های انتخاب شده شامل شوری، درصد سدیم قابل تبادل (ESP)، واکنش خاک، گچ، آهک، رس، شن، سیلت، سنگریزه، پتاسیم و فسفر قابل دسترس خاک بود. از کل داده­ها، 20 داده برای اعتبارسنجی انتخاب و بقیه داده­ها وارد مدلسازی شامل روابط رگرسیونی چندمتغیره به روش گام­به­گام و ساده شد. در این معادلات ارتباط بین عملکرد به عنوان متغیر وابسته با ویژگی­های خاک به عنوان متغیرهای مستقل بررسی شد. به کمک نمودارها، درجه‌بندی خصوصیات اراضی به روش فائو بدست آمده و جدول نیازهای رویشی پیشنهاد شد. این جدول، با داده‌های اعتبار سنجی، صحت­سنجی شد. رابطه رگرسیونی چندمتغیره نشان داد که شوری، ESP، آهک، گچ، سنگریزه، فسفر و پتاسیم قابل دسترس، با ضریب تبیین 95/0 بیشترین اثر را بر عملکرد پرتقال دارند و معادلات رگرسیونی ساده مشخص کردند شوری خاک، ESP، گچ، آهک و سنگریزه، بیشترین اثر را در کاهش و کربن آلی، فسفر و پتاسیم قابل دسترس، بیشترین اثر را در افزایش عملکرد دارند. ضریب تبیین عملکرد با شاخص خاک بدست آمده از جدول نیازهای خاک و اراضی پیشنهادی برای پرتقال نیز 79/0 بدست آمد که نشان­دهنده دقت قابل­قبول جدول پیشنهادی است.