تأثیر عصاره متانولی گرده زنبورعسل بر کیفیت اسپرم قوچ طی نگهداری کوتاه‌مدت و بلندمدت

نویسندگان

1 گروه علوم دامی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران

2 گروه علوم دامی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران

3 گروه علوم دامی ، دانشکده کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران وگروه علوم دامی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران

4 گروه علوم دامی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران

doi
10.22059/ijas.2025.394211.654072
چکیده

این پژوهش با هدف بررسی اثر افزودن عصاره متانولی گرده زنبورعسل به رقیق‌کننده تریس–زرده تخم‌مرغ بر کیفیت اسپرم قوچ‌های نژاد زل در شرایط نگهداری کوتاه‌مدت و پس از انجماد انجام شد. اسپرم‌گیری دو بار در هفته از چهار قوچ بالغ نژاد زل با استفاده از واژن مصنوعی صورت گرفت. پس از ارزیابی اولیه، انزال‌های واجد شرایط برای حذف تأثیرات فردی با هم مخلوط شدند. نمونه‌ها با رقیق‌کننده‌هایی حاوی صفر (گروه شاهد)، ۵، ۱۰ و ۱۵ میلی‌گرم بر میلی‌لیتر عصاره متانولی گرده زنبورعسل رقیق شدند. همچنین، ویتامین E با غلظت ۱/۰ میلی‌مولار به‌عنوان کنترل مثبت و ۵ میکرولیتر دی‌متیل‌سولفوکساید (DMSO) به‌عنوان حلال عصاره استفاده شد که اثر آن نیز به‌صورت جداگانه بررسی گردید. نگهداری کوتاه‌مدت در دمای ۴ درجه سانتی‌گراد به مدت ۵، ۲۴، ۴۸ و ۷۲ ساعت انجام شد. نمونه‌های منجمد شده نیز ۱۴ روز پس از نگهداری در ازت مایع مورد ارزیابی قرار گرفتند. فراسنجه‌های جنبایی، زنده‌مانی، فعالیت غشای پلاسمایی، فعالیت میتوکندری، ناهنجاری‌های ریخت‌شناسی و پراکسیداسیون لیپیدی غلظت(MDA)  اندازه‌گیری شدند. نتایج نشان داد که افزودن عصاره گرده زنبورعسل به‌طور معناداری (۰۵/۰>P) شاخص‌های ارزیابی‌شده را نسبت به گروه شاهد بهبود بخشید. تیمار ۵ میلی‌گرم بر میلی‌لیتر بهترین نتایج را در نگهداری کوتاه‌مدت و تیمار ۱۵ میلی‌گرم بر میلی‌لیتر بیشترین تأثیر را پس از یخ‌گشایی نشان داد. همچنین، غلظت ۵ میلی‌گرم بر میلی‌لیتر در کاهش تنش اکسیداتیو از طریق کاهش سطح MDA مؤثرتر بود. بر اساس نتایج، استفاده از ۵ میلی‌گرم بر میلی‌لیتر عصاره متانولی گرده زنبورعسل در رقیق‌کننده منی به‌عنوان راهکاری مؤثر برای بهبود کیفیت اسپرم قوچ پیشنهاد می‌شود.