تحلیل جهش‌های تک‌نوکلئوتیدی CXCR1 و تأثیر آن بر کیفیت شیر در نژادهای مختلف گاو شیری

نویسندگان

1 گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران

2 گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران

3 گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران.

4 گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران

5 گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران

doi
10.22059/ijas.2025.396788.654080
چکیده

ژن کاندیدا CXCR1 یکی از ژن­های مرتبط با تولید شیر و مقاومت/حساسیت به بیماری ورم پستان در گاوهای شیری می­باشد. لذا هدف از پژوهش حاضر شناسایی چندشکلی در ناحیه ژن CXCR1 و ارتباط آنها با صفات کیفی شیر در گاوهای هلشتاین، سیستانی و آمیخته­های سیستانی×سیمنتال بود. نمونه‌های خون از سیاهرگ گردنی و شیر در طی یک دوره سه ماهه از 27 رأس گاو (سیستانی 10 رأس، هلشتاین 10 رأس و آمیخته­های سیستانی×سیمنتال 7 رأس) جمع‌آوری و ترکیبات شیر شامل درصد چربی، پروتئین، لاکتوز و ماده خشک بدون چربی اندازه‌گیری گردید. استخراج DNA به روش نمکی-بهینه­یافته انجام شد. قطعه 594 جفت بازی از ژن CXCR1 با یک جفت پرایمر اختصاصی تکثیر شد. توالی­یابی قطعه تکثیر شده به روش سانگر انجام گرفت. شناسایی جایگاه­های چندشکلی و محاسبه ساختارهای ژنتیکی جوامع از نرم­افزارهای MEGA11 و Dnasp5 استفاده شد و در نهایت ارتباط جایگاه­های چندشکلی با صفات کیفی شیر از مدل­ تابعیت چندگانه و رویه GLM نرم­افزار SAS9.4 استفاده گردید. نتایج نشان داد که تنوع ژنتیکی محدود در ژن CXCR1 بین نژادهای مختلف وجود دارد. نژاد هلشتاین بیشترین واگرایی ژنتیکی را داشت و آمیخته‌ها به نژاد سیستانی نزدیک‌تر بودند. ده جایگاه چندشکلی و پنج تغییر آمینواسیدی در این ژن شناسایی شد و نسبت dN/dS برابر با 63/1 نشان‌دهنده تأثیر انتخاب طبیعی در تکامل ناحیه ژن مذکور می­باشد. ارتباط معنی‌داری بین چندشکلی­ها در جایگاه SNP230 با درصد چربی، لاکتوز و ماده خشک بدون چربی شیر مشاهده شد. این یافته‌ها اهمیت ژن CXCR1 را در برنامه‌های اصلاح نژاد گاوهای شیری نشان می‌دهد.