بررسی اثر افزودن پپتیدهای زیست‌فعال تخم‌پنبه و روی آلی در جیره دوره پابه‌ماه بر وضعیت ایمنی، متابولیت های خونی و تولید شیر گاوهای هلشتاین تازه‌زا

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

2 گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

3 گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.

4 گروه مهندسی بیوسیستم، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

5 دامپزشک گاوداری تلیسه نمونه

doi
10.22059/ijas.2025.391319.654067
چکیده

هدف از انجام پژوهش حاضر بررسی اثر افزودن پپتیدهای زیست فعال تخم پنبه و روی آلی به جیره دوره پیش از زایش بر وضعیت ایمنی، متابولیت های خونی و تولید شیر گاوهای هلشتاین تازه­زا بود. صد و هشتاد راس گاو هلشتاین چندبار زایش کرده به یکی از 4 تیمار آزمایشی شامل تیمار1) جیره پایه (حاوی روی معدنی توصیه شده در NRC (2001)) و بدون پپتید زیست فعال تخم پنبه Pe0Zn0؛ تیمار2) جیره پایه (حاوی روی معدنی توصیه شده در NRC (2001)) به علاوه 300 گرم پپتید زیست فعال تخم پنبه Pe1Zn0؛ تیمار3) جیره پایه (حاوی روی معدنی توصیه شده در NRC (2001)) به علاوه 160 میلی‌گرم روی آلی در هر کیلوگرم ماده خشک و بدون افزودن پپتید زیست فعال تخم پنبه Pe0Zn1  و تیمار4) جیره پایه (حاوی روی معدنی توصیه شده در NRC (2001)) به علاوه 160 میلی‌گرم روی آلی در هر کیلوگرم ماده خشک به علاوه 300 گرم پپتید زیست فعال تخم پنبه Pe1Zn1، اختصاص یافتند. خون­گیری از گاوها در شروع آزمایش (21-)، 14-، 7-، 0، 3، 7، 14، 21 و 28 روز نسبت به زایش صورت گرفت. تولید شیر گاوها به صورت روزانه از 1 تا 21 روز پس از زایش ثبت شد. همه داده‌ها با استفاده از نرم افزار SAS (2010) به صورت آرایه فاکتوریل 2×2 در قالب طرح کاملا تصادفی آنالیز شدند. در دوره پیش از زایش افزودن پپتید زیست فعال تخم پنبه به جیره­ها باعث افزایش غلظت کلسیم، آلبومین، ظرفیت آنتی‌اکسیدانتی کل و کراتینین کیناز سرم و کاهش غلظت گلوکز در دوره پیش از زایش شد (05/0> (P. هم‌چنین افزودن روی آلی در جیره پیش از زایش سبب افزایش مقدار کلسیم، ظرفیت آنتی‌اکسیدانتی، آسپارتات آمینوترانسفراز و انسولین و کاهش گلوکز و مالون‌دی‌آلدهید در دوره پیش از زایش شد (05/0> (P. افزودن پپتید زیست فعال تخم پنبه به جیره­ها در دوره پیش از زایش باعث افزایش غلظت ظرفیت آنتی‌اکسیدانتی کل (01/0> P) و گلوتاتیون پراکسیداز (03/0 = P) و کاهش غلظت انسولین (04/0 = P)  در دوره پس از زایش شد. افزودن روی آلی به جیره­ها در دوره پیش از زایش باعث افزایش فسفر، کلسترول، آسپارتات آمینوترانسفراز، ظرفیت آنتی‌اکسیدانتی کل و کاهش بیلی روبین سرم در دوره پس از زایش شد (01/0< P). تولید شیر با افزودن پپتیدهای زیست فعال تخم‌پنبه (06/0 = P) و روی آلی (01/0 < P) به جیره آزمایشی به­طور معنی­داری افزایش پیدا کرد. تولید شیر تصحیح شده بر اساس 5/3 درصد چربی با افزودن پپتیدهای زیست فعال تخم‌پنبه (03/0 = P) و روی آلی (01/0 < P) به جیره آزمایشی به­طور معنی­داری افزایش پیدا کرد. هم‌چنین، افزودن روی آلی به جیره پیش از زایش دام­ها سبب افزایش معنی­دار در درصد چربی، درصد پروتئین، درصد لاکتوز و مواد جامد شیر در دام‌های تازه­زا شد (01/0 P<). در کل، افزودن پپتیدهای زیست فعال تخم پنبه و روی آلی به جیره گاوها در دوره پیش از زایش در مقایسه با گروه شاهد، باعث بهبود وضعیت ایمنی و تولید شیر گاوهای تازه‌زا شد.