رخسارهها و محیط رسوبی سازند تیرگان در ناحیه بزنگان، شرق حوضه رسوبی کپهداغ
نویسندگان
1 استادیار گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران
2 استاد گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
3 استادیار گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
4 کارشناس ارشد رسوب شناسی و سنگ شناسی رسوبی، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
doi
10.22067/sed.facies.2021.40487چکیده
نهشتههای سازند تیرگان که در گسترة وسیعی از حوضه رسوبی کپهداغ رخنمون دارند، در ناحیه بزنگان از شیلهای سبز تا خاکستری با میان لایههای سنگ آهک نازک لایه در بخش پایینی و تناوب سنگ آهکهای نازک ـ متوسط لایه و سنگ آهک مارنی در بخش بالایی تشکیل شده است. بررسی مشخصات سنگ شناسی، فرم هندسی و محتوای فسیلی رسوبات مورد مطالعه در مطالعات صحرایی همراه با مشخصههای بافتی و محتوای میکروفسیلی در بررسیهای آزمایشگاهی، امکان تفکیک 16 رخساره کربناته و سیلیسی ـ آواری را میسر نموده است. این رخسارهها در پنج کمربند رخسارهای پهنه کشندی، لاگون و پشتههای ماسهای متعلق به رمپ درونی، بخش کم ژرفای دریای باز متعلق به رمپ میانی و بخش عمیق دور از ساحل متعلق به رمپ بیرونی قرار میگیرند. الگوهای رخسارهای مشاهده شده از جمله نبود رخساره توربیدایتی مربوط به شکستگی در شیب حوضه و تغییرات تدریجی رخسارهها از شیلهای سبز ـ خاکستری مربوط به رمپ بیرونی، فلوتستون ـ ردستون بیوکلاست و اینتراکلستدار (رمپ میانی) و سپس گرینستون اُاُئید و اینتراکلستدار و پکستون ـ گرینستون اُاُئیدی (رمپ درونی) نشانگر نهشته شدن این توالی کربناته بر روی یک پلتفرم کربناته نوع رمپ با شیب یکنواخت است. بخش میانی این سیستم کربناته تحت نفوذ امواج و بخش درونی (به ویژه پشته ماسهای) تحت نفوذ جریانات کشندی است. عوامل اصلی در ایجاد تنوع زیستی و رخسارهای در رسوبات سازند تیرگان سطح و نوع انرژی (کشند و امواج)، میزان مواد غذایی، سطح اکسیژن، میزان گردش آب و آشفتگی بستر رسوبی بوده است.
