فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این پژوهش تئاتر را در بستر منطق بازار و ‎در جایگاه یک فرم اجتماعی سرمایه واکاوی می‏کند. پرسش اصلی آن است که تئاتر چگونه در فرایندهای تولید، توزیع و مصرف، به سازوکاری برای گردش و تبدیل سرمایه بدل می‎شود و این فرایندها چه تأثیری بر فرم و معنا دارند. چارچوب نظری بر ترکیبی از سنت‎های مارکسیستی، بوردیویی و پسا‎مارکسیستی استوار شده و از تحلیل گفتمان انتقادی برای واکاوی روابط قدرت، الگوهای ارزش‎گذاری و سازوکارهای نهادی استفاده شده است. داده‎ها شامل متون نظری کلاسیک، پژوهش‎های انتقادی معاصر و مطالعات موردی دومین یا ثانویه (2009-2024) در حوزۀ اقتصاد سیاسی اجراست که هم جنبه‎های ساختاری تولید تئاتر و هم ابعاد بدنمند اجرا به‎مثابه یک فرایند را در بر می‎گیرند. یافته‎ها نشان می‎دهد که پنج گونه سرمایه ــ اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی، نمادین و بدنمند ــ به‎شکلی درهم‎تنیده در تولید و مصرف تئاتر عمل کرده و به‎طور متقابل به یکدیگر تبدیل‎پذیرند. این سرمایه‎ها افزون بر منابع و فرصت‎ها، ساختار زیبایی‎شناسی، شیوه‎های سازمان‎دهی اجرا و جایگاه بدن اجراگر را شکل می‎دهند. در عین حال، تئاتر ظرفیت‎هایی برای فاصله‎گیری از منطق بازار دارد. از جمله از راه گسست‎های فرمی، تولید مشارکتی و ارزش‎آفرینی خارج از چارچوب سرمایه‎داری. این پژوهش، با گونه‎شناسی سرمایه‎ها و تحلیل پیوندهای میان فرهنگ، قدرت و اقتصاد، چارچوبی نظری برای فهم اقتصاد سیاسی تئاتر ارائه می‎دهد و مسیر را برای پژوهش‎های میان‎رشته‎ای در این حوزه هموار می‎سازد. درنهایت، اهمیت این پژوهش در روشن ساختن سازوکارهای پنهان ارزش‎گذاری و گردش سرمایه در تئاتر است؛ سازوکارهایی که بر سازمان تولید، شیوه‎های بازنمایی و تجربه تماشاگر اثر می‎گذارند. چنین رویکردی امکان فهمی چندلایه از رابطه میان زیبایی‎شناسی و اقتصاد را فراهم می‎سازد و نشان می‎دهد چگونه منطق سرمایه می‎تواند هم خلاقیت را محدود سازد و هم امکان‎های نوینی برای آفرینش و بازتعریف کنش هنری پدید آورد. همچنین به نقش سیاست‎های حمایتی و شبکه‎های توزیع در شکل‎دهی میدان اجرا پرداخته و پیامدهای نابرابری ساختاری را برجسته می‎کند.