پالینوستراتیگرافی، آب و هوا و محیط دیرینه سازند دلیچای در برش چینهشناسی بشم (البرز شرقی)
نویسندگان
1 دانشگاه بینالمللی امام خمینی (ره) قزوین
2 دانشگاه بینالمللی امام خمینی (ره) قزوین
doi
10.22067/sed.facies.v13i1.87380چکیده
توالی کاملی از سازند دلیچای در برش چینهشناسی بشم در البرز شرقی مورد مطالعه قرار گرفت. این مجموعه حاوی پالینومورفهای متنوع با حفظشدگی نسبتاً خوب بوده که سیستهای داینوفلاژله و میوسپورها (اسپور و پولنها) از اجزای غالب آن است. اسپور قارچ و اکریتارکها با فراوانی کمتر، از دیگر اجزای این پالینوفلورا هستند. نهشتههای ژوراسیک میانی در این برش متشکل از مارن، سنگ آهک رسی و مقدار کمی از میان لایههای سنگ آهک چرتی است. در گردنه بشم سازند دلیچای به طور ناپیوسته روی سازند شمشک قرار گرفته و به طور پیوسته و همشیب توسط سنگ آهکهای ضخیم سازند لار پوشیده شده است. بر اساس گسترش زمانی داینوفلاژلههای کلیدی سه پالینوزون Cribroperidinium crispum Total Range Biozone (باژوسین پسین)، Dichadogonyaulax sellwoodii Interval Biozone (باتونین ـ کالووین پیشین)، Ctenidodinium continuum Interval Biozone (کالووین پیشین ـ میانی) معرّفی شد. به علاوه با توجه به حضور داینوسیستهای شاخص مانند Mendicodinium groenlandicum و Systematophora areolata در قسمتهای بالایی برش مطالعه شده سن سازند دلیچای در این برش چینهشناسی، باژوسین پسین ـ کالووین پسین تشخیص داده شده است که با سن تعیین شده توسط آمونیتها در همین برش مطابقت دارد. پالینوزونهای ارائه شده نیز، با پالینوزونهای ژوراسیک میانی در شمالغربی اروپا و مناطق همجوار آن انطباق دارد. دادههای پالینولوژی حکایت از غلبه یک محیط دریایی نسبتاً کمعمق و کماکسیژن دارد که در فواصلی از پایین به سمت بالای برش چینهشناسی با افزایش نسبی در عمق حوضه همراه بوده است. به علاوه بر اساس دادههای موجود، آب و هوایی معتدل تا گرم برای سازند دلیچای در برش چینهشناسی بشم پیشنهاد شد.