فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نهشته‌های کرتاسه ـ پالئوسن که در پهنه شمالی ـ مرکزی البرز رخنمون گسترده‌­ای دارند، در 45 کیلومتری جنوب ساری از سنگ آهک‌ها و ماسه‌سنگ‌­‌ها به همراه سیلت سنگ­‌ها و تبخیری­‌ها تشکیل شده‌­اند. ضخامت این توالی در این ناحیه 235 متر است. به منظور بازسازی محیط رسوبی و نوسانات نسبی سطح آب دریا در زمان نهشته شدن این رسوبات، تعداد 70 نمونه سنگی به روش سیستماتیک برداشت شد. مرز کرتاسه ـ پالئوسن در این برش با استفاده از مطالعات دیرینه‌شناسی روزن‌داران و پالینومورف­‌ها تعیین گردید. همچنین به منظور بازسازی نوسانات نسبی سطح آب دریا و محیط رسوب‌گذاری، مطالعات آماری پالینومورف­‌های حاضر در این توالی‌­ها انجام شد. بر مبنای مطالعات فسیل شناسی روزن‌داران و پالینومورف‌ها و با شناسایی Tricolpites phillipsii پولن شاخص مرز کرتاسه ـ پالئوسن، همچنین با حضور گونه داینوفلاژله Palaeopridinium cretaceoum که گستره سنی آن تا انتهای کامپانین می­‌باشد و نیز وجود روزن‌دار Elphidiella multiscissurata که گستره سنی آن مربوط به ماستریشتین می­باشد، سن مجموعه توالی­‌های مورد مطالعه از کامپانین تا ابتدای پالئوسن تعیین گردید. با توجه به ظهور Tricolpites phillipsii، مرز کرتاسه ـ پالئوسن در افق 133 متری از قاعده این برش قرار دارد. مطالعات آماری بر روی شاخص‌های پالینولوژی و ترسیم نمودار نوسانات نسبی سطح آب دریا بر مبنای آنها نشان داد که در مرز کرتاسه ـ پالئوسن افت نسبی سطح آب رخ داده است، به نحوی که این پدیده با نمودار جهانی سطح آب دریا و نمودار فراوانی نسبی داینوسیست‌ها در مقیاس جهانی کاملاً منطبق می‌­باشد. این موضوع مؤید ارتباط حوضه رسوبی البرز با آب‌های آزاد اقیانوسی و تأثیر ائوستازی بر حوضه رسوبی مورد مطالعه در زمان کرتاسه ـ پالئوسن می‌­باشد. همچنین بر اساس مطالعات رخساره­‌های رسوبی و پراکندگی داده­‌های پالینولوژیکی بر روی نمودارهای سه‌تایی پالینوفاسیس، محیط رسوبی نزدیک به ساحل در یک سیستم رمپ کربناته برای این توالی‌ها پیشنهاد ‌می‌شود.