فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کانسار سرب ـ (نقره) نخلک در حاشیه خاوری کوه نخلک و 55 کیلومتری شهر انارک در استان اصفهان قرار گرفته است. کانی‌سازی در فضای خالی حاصل از شکستگی‌ها، درون سنگ‌های کربناته کرتاسه بالایی (واحد صدر) به صورت رگه‌های خاوری ـ باختری و با شیب زیاد قرار گرفته است. وجود رخساره‌های ریفی، دولستونی و حالت‌های انتقالی بین سنگ آهک و دولستون از خصوصیات سنگ‌شناسی مناسب واحد صدر می‌باشد. سیّال کانه‌دار سنگ میزبان را دچار دگرسانی‌هایی شامل انحلال کربنات‌ها و تشکیل کربنات‌های گرمابی نموده که در اطراف رگه‌های معدنی از قبل تا همزمان با کانی‌سازی تشکیل شده است. سه نوع اصلی دولومیت در ارتباط با کانی‌سازی مشاهده شده که دولومیت‌ نوع زین اسبی مهمترین آن‌ها می‌باشد. ژئوشیمی سنگ میزبان مجاور رگه‌های معدنی نشان می‌دهد MgO، Fe2O3 (Fe total)، MnO و نیز عناصری همچون Pb، Ba و Zn غنی‌شده و CaO در سنگ‌های دگرسان شده تهی‌شده که به تدریج با رسیدن به سنگ میزبان غیردگرسان به وضعیت عادی باز می‌گردند. رابطه مثبت مشاهده شده بین شدت دگرسانی دولومیتی، تمرکز عناصر مرتبط با کانی‌سازی و ته‌نشست کانی‌های سولفیدی پیشنهاد می‌کند که مهاجرت سیّال کانه‌دار از درون رگه معدنی و توسط فرآیندهای گرمابی به درون سنگ میزبان صورت گرفته است. ارزیابی ماهیت سیّال مولد دگرسانی دولومیتی کانسار نخلک نشان‌دهنده سیّال شوراب حوضه‌ای (میانگین 11/14درصد وزنی نمک طعام) با دمای متوسط (میانگین 174 درجه سانتی‌گراد) بوده که تقریباً مشابه با سیّال مولد کانی‌سازی کانسار است. در کانسار نخلک تأثیر متقابل سنگ میزبان کربناته و سیّال کانه‌دار در طول فرآیند کانی‌سازی به صورت بازخوردی عمل نموده است، به طوری که سنگ میزبان کربناته مناسب (از نظر شیمیایی و فیزیکی) عامل ورود سیّال کانه‌دار به درون سنگ‌ میزبان باعث تشکیل کانی‌سازی شده و خود کانی‌سازی باعث انحلال کربنات سنگ میزبان و ته‌نشست دولومیت شده و این رخداد‌ها با ایجاد فضای خالی بیشتر امکان ته‌نشست ماده‌ معدنی بیشتر را فراهم نموده است.