بررسی روابط میان هنجارهای شخصی، بی‌تفاوتی اخلاقی و مدیریت سود فرصت‌طلبانه: مطالعه موردی شرکت‌های دولتی

نویسندگان

1 استادیار گروه حسابداری، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران

2 دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران.

3 استادیار، گروه حسابداری، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران

4 استادیار، گروه حسابداری، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران

doi
10.30473/gaa.2026.77165.1855
چکیده

موضوع و هدف مقاله: هدف اصلی این پژوهش، تحلیل روابط میان هنجارهای شخصی، بی‌تفاوتی اخلاقی و مدیریت سود فرصت‌طلبانه در شرکت‌های دولتی است. هنجارهای شخصی مدیران و سطح بی‌تفاوتی اخلاقی آن‌ها به‌عنوان عوامل کلیدی شکل‌دهنده رفتارهای مدیریتی مورد بررسی قرار گرفتند.روش پژوهش: پژوهش حاضر از نوع کاربردی، توصیفی و همبستگی بوده و داده‌ها از طریق پرسشنامه (پیوست 1 تا 3) از 225 نفر از حسابداران و مدیران مالی شاغل در شرکت‌های دولتی جمع‌آوری شده است. تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری (SEM) و نرم‌افزار Smart PLS انجام شد.یافته‌های پژوهش: یافته‌ها نشان دادند که هنجارهای شخصی تأثیر مثبت و معناداری بر مدیریت سود فرصت‌طلبانه و بی‌تفاوتی اخلاقی دارند. این امر حاکی از آن است که در بافت مورد مطالعه، هنجارهای شخصی بیشتر با تعهد به اهداف سازمانی (شامل مدیریت سود) همسو هستند تا نقش بازدارندگی سنتی. علاوه براین، بی‌تفاوتی اخلاقی به‌طور مستقیم و معنادار، تأثیر مثبتی بر مدیریت سود فرصت‌طلبانه دارد. همچنین، نقش میانجی‌گری بی‌تفاوتی اخلاقی در رابطه بین هنجارهای شخصی و مدیریت سود فرصت‌طلبانه از نظر آماری معنادار تأیید شد.نتیجه‌گیری و افزوده دانش: این پژوهش با تأیید نقش تسهیل‌گر بی‌تفاوتی اخلاقی، اطلاعات ارزشمندی در اختیار سیاست‌گذاران قرار می‌دهد. این بینش‌ها مبنای طراحی سیاست‌هایی برای کاهش رفتارهای فرصت‌طلبانه از طریق تعدیل بی‌تفاوتی اخلاقی و تقویت سازنده‌های اخلاقی در محیط دولتی خواهد بود.واژه‌های کلیدی: بی‌تفاوتی اخلاقی، مدیریت سود فرصت طلبانه، هنجارهای شخصی