فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تا زمان حیات ملکه الیزابت انگلستان، شکسپیر یک نویسندۀ الیزابتی محسوب می‌شد. پس از مرگ الیزابت در سال 1603 میلادی و آغاز سلطنت جیمز اول، شخصیّت، موقعیّت اجتماعی و نوشته‌های شکسپیر دچار دگرگونی شدند، به‌طوری‌که شکسپیرِ الیزابتی و شکسپیرِ یاکوبی تفاوت‌های زیادی با یکدیگر دارند. یکی از درون‌مایه‌های آثار اولیۀ ویلیام شکسپیر در دوره یاکوبی، تردید و عدم اطمینان از ماحصلِ فضای سیاسی جدید حاکم بر انگلستانِ تحتِ سلطنتِ جیمز اول است، فضایی که با مرگ الیزابت دوّم انگلستان در سال 2022 میلادی نیز به‌نوعی دیگر تداعی شده است. از دیدگاه رویکرد تاریخ‌گرایی نو، تاریخیّت متن و برمتنیّت تاریخ در سایۀ بسترهای فرهنگی، سیاسی و اقتصادی معاصر و حتی پیشین یک متن همواره مورد ارجاع است. شیوۀ خوانش نوتاریخ‌گرایانه به هر نوع متن ادبی و غیرادبی و در هر برهۀ زمانی و بستر تاریخی سرایت‌پذیر است؛ چه، این دیدگاه توسط لویی مونتروز و استیون گرین‌بلت بیشتر در مطالعۀ متون ادبی دورۀ رنساس و ادبیات دورۀ الیزابتی قرن شانزدهم میلادی انگلستان مورد استفاده قرار گرفته است. در این مقاله سعی شده است با بازخوانی سه نمایشنامه از اوّلین آثار ویلیام شکسپیر در ابتدای دورۀ یاکوبی یعنی حکم در برابر حکم (1603)، تیمون آتنی (1605) و شاه لیر (1605)، علاوه بر بازنگری جایگاه عنصر تردید، تأثیرپذیری و تأثیرگذاری متقابل شکسپیر و فضای سیاسی جدید حاکم بر انگلستان و رویدادهای معاصر او از دریچۀ تاریخ‌گرایی نوین و متناظر با آرای استیون گرین‌بلت و بویی مونتروز مورد بررسی قرار گیرد. به نظر می‌رسد نه‌تنها شکسپیر همواره چهارچوب اصلی پی‌رنگ نمایشنامه‌های خود را بر مبنای بازتابِ انتقادی رویدادهای سیاسی و بی‌ثباتی‌های تردیدآمیز معاصر خود ‌نگاشته است، بلکه این نوع ایده‌پردازیِ انعکاسی او گاهی تا حد تأثیرگذاری بر اتّفاقات سیاسی و اجتماعی پیرامون خود نیز پیش رفته است. همچنین با توجه به خفقان سیاسی حاکم بر آن دوره، شکسپیر با بهره‌گیری از هوشمندی و موقعیت خود توانسته است از پیگرد سلطنتی جیمز مصون بماند.