سیستم یا اکوسیستم؟ نقدی بر سیستم نوآوری فناورانه فتوولتاییک ایران از منظر اکوسیستمی

نویسندگان

1 دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

3 گروه مدیریت فناوری اطلاعات، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

doi
10.22034/jrenew.2024.188447
چکیده

اهمیت نوآوری و توسعه فناوری و درک پیچیدگی فرایندهای مربوطه موجب شده است تا محققین بسیاری در سال‌های گذشته نظریه‌های مختلفی را ارائه کنند و به بسط و توسعه این نظریات بپردازند. رویکرد نظام‌های نوآوری یکی از نظریات فراگیر و موفق سالیان اخیر در حوزه مطالعات نوآوری و فناوری بوده است. به همین سیاق نظام نوآوری فناورانه یکی از رویکردهایی بوده است که مورد توجه محققین در سالیان اخیر بوده است. از طرف دیگر نواقص و ضعف‌های رویکرد نظام نوآوری و ناکافی بودن آن در تحلیل پیچیدگی فرایند نوآوری و توسعه فناوری یکی از محرک‌های ارائه نظریه بوم‌سازگان نوآوری بوده است. با وجود تعدد مطالعات، در هیچ کدام از مقالات ارائه شده یک نظام نوآوری فناورانه خاص از منظر اکوسیستمی مورد نقد قرار نگرفته است. در این مطالعه نظام نوآوری فناورانه فتوولتاییک ایران از منظر اکوسیستمی با استفاده از چارچوب حکمرانی تحول آفرین بوم‌سازگان نوآوری مورد نقد قرار گرفته است. نتایج این مطالعه نشان داد که رویکرد نظام نوآوری فناورانه جزءنگر است، به توسعه فناوری نگاه خطی دارد و قادر به تشخیص چالش‌های فراروی نظام نوآوری نیست و بنابراین قادر به ارائه سیاست‌های موثر نیست. همچنین رویکرد نظام نوآوری فناورانه توجهی به هم‌آفرینی ارزش و تکامل و هم‌تکاملی بازیگران و نظام نوآوری ندارد و به تنوع بازیگران و ارتباط بین آن‌ها بی توجه است. نگاه تک بعدی نظام نوآوری فناورانه توانایی رصد تک مرکزی بودن یا چند مرکزی بودن نظام نوآوری و افزونگی کارکردی نظام را ندارد و با شاخص‌های ناکافی در تشخیص مرحله توسعه نظام دچار خطا می‌شود.