بررسی وجوه نقالی مرشد ولی‌الله ترابی با توجه به فن بدن فراروزمرۀ یوجینیو باربا و عناصر آن

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه نمایش، دانشکدۀ سینما و تئاتر، دانشگاه هنر ایران، تهران، ایران.

2 دانشیار گروه نمایش ، دانشکده هنر، دانشگاه بین المللی سوره، تهران، ایران

doi
10.22034/theater.2024.418240.1020
چکیده

نقالی از گونۀ هنرهای سنتی نمایش ایرانی است که با گوسان‌ها و قوالی آغاز و با ورود اسلام و ممنوعیت موسیقی به تقویت حرکات پرداخت. این هنر در بطن خود دارای ویژگی‌های مختلف ست که نیازمند شناخت و بررسی ست و نیز دارای قابلیت برای عرضۀ تعاملات بینافرهنگی‌اند که می‌توان با رویکردی انسان‌شناسانه آن‌ها را مورد بررسی قرار داده و قابل بهره‌برداری برای فعالان عرصۀ هنر اجرا کرد. از نظریه‌پردازانی که ذیل دستاوردهای علم انسان‌شناسی به نمایش‌های سنتی شرقی پرداخته، یوجینیو بارباست که الگوی وی می‌تواند راهنمای مناسبی برای بررسی وجوه نمایشی نقالی باشد. باربا پی به بدن فراروزمره، اصول پیش‌بیانگری و عناصر آن شامل؛ اصل تعادل، اصل تضاد و اصل ناپیوستگی پیوسته در بدن بازیگر شرق برد. این پژوهش سعی در بررسی این اصول در برخی حرکات و صدا در نقالی داشته تا بتوان به دریافت بهتری از حرکات و قراردادها در اجرا دست یافت. با این رویکرد به مطالعۀ توصیفی و تحلیلی نقالی مرشد‌ترابی پرداخته و نتیجه گرفتیم که : 1- این هنر به‌طور ذاتی این عناصر را در برخی حرکات ابداعی و قراردادی داراست. 2- اصل تضاد بیشترین عملکرد را در اجرای نقل و پس‌ازآن اصل تعادل فراروزمره و اصل ناپیوستگی پیوسته به‌ترتیب کارکردهای متفاوتی را در حرکات و صدا دارند. 3- این عناصر بیشتر از صدا در حرکات دیده می‌شوند. کلام آخر آنکه با نگاه دقیق‌تر به نقالی علاوه‌بر کوشش در جهت حفظ این هنر، می‌توان این نمایش سنتی را تحلیل و به اهل هنر بازشناساند و همچنین موجب آن شد تا نسل جوان با نگاه علمی‌تری با فنون نقالی آشنا و از آن بهره‌مند گردند.وازگان کلیدی: نقالی،تاتر سنتی،مرشد ولی الله ترابی، یوجینیو باربا،بدن فراروزمره.