فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نمایش‌های کهن و سنتی هندی، اجراهایی آیینی هستند که با هدف ایجاد رسه در مخاطب شکل می‌گیرند. جایگاه این اجراها در نظام تفکری هندوستان از چنان اهمیتی برخوردار است که کتب خاصی به بسط روند شکل‌گیری نمایش و اجزای یک اجرا چون ادوات صحنه، دکور، موسیقی، روایت، نحوه اجرای بازیگر و حتی چگونگی مواجه مخاطب با نمایش پرداخته‌اند. ازآنجایی‌که هدف از امر اجرا در جامعه برآمده از سنت چیزی بیشتر از لذت زیبایی‌شناسانه است، این مقاله در نظر دارد با هدف شناخت عمیق‌تر نسبت به نحوۀ ادراک‌پذیری نمایش، نقش مخاطب در ایجاد رسه را به عنوان اصل اساسی در نمایش مدنظر قرار داده و به این پرسش پاسخ دهد که چه نسبتی میان مخاطب و ایجاد رسه وجود دارد؟ این تحقیق از نوع کیفی و به شیوۀ توصیفی-تحلیلی صورت پذیرفته و روش گردآوری اطلاعات در آن از طریق مراجعه به منابع کتابخانه‌ای و اسناد دست‌اول هندی است. نتایج تحقیق بیانگر آن است که در نمایش آیینی هند، مخاطب صرفاً به عنوان بینندۀ نمایش نیست، بلکه حضوری فعال در اجرای نمایش دارد. ازآنجایی‌که تفکر سنت بر بنیان اصل کل‌گرایی است، در پروسۀ اجرای نمایش لحظاتی فرامی‌رسد که میان بازیگر و مخاطب، تفکیک دقیقی وجود ندارد. درواقع در جریان اجرا، کنش مخاطب می‌تواند در پی کنش بازیگر قرار گرفته و موجب برانگیختن احساسات در بازیگر نیز شود. از این رو ایجاد و تداوم رسه صرفاً وابسته به روایت، ادوات صحنه و بازیگر نیست، بلکه با کنش مخاطب به عنوان مشارکت‌کننده‌ای فعال ارتباطی مستقیم دارد.