مروری بر سیستم های ابرخازنی ذخیره ساز انرژی و کاربردهای آنها
نویسندگان
1 استادیار مهندسی برق، گروه پژوهشی مطالعات فشار قوی، پژوهشگاه نیرو، تهران، ایران
2 استادیار مهندسی شیمی، گروه پژوهشی شیمی و فرآیند، پژوهشگاه نیرو، تهران، ایران
3 استادیار شیمی تجزیه، گروه پژوهشی شیمی و فرآیند، پژوهشگاه نیرو، تهران، ایران
doi
10.52547/jrenew.10.2.164چکیده
استفاده از باتریها بطور گسترده در صنعت در حال افزایش است اما دارای معایب مختلفی هستند و در برخی از کاربردها، نیاز به وزن یا حجم کمتر، چگالی توان بیشتر و یا پاسخ بهتر به اتفاقات گذرا احساس میشود. با توجه به مشکلات کاربردی باتری و با پیشرفت تکنولوژی، علی الخصوص در علم مواد، ابرخازنها معرفی شدند. ابرخازنها دستگاههای ذخیرهسازی انرژی الکتریکی پیشرفته با ظرفیت بسیار بالا در حجمهای نسبتاً کوچک هستند. ابرخازن از دو الکترود (صفحه) نازک با سطح بالا تشکیل شده است که توسط یک دیالکتریک از یکدیگر جدا شدهاند و چگالی ذخیره انرژی بالایی را فراهم میسازد. افزون بر آن، ابرخازنها در مقایسه با سایر تکنولوژیهای ذخیرهسازی انرژی دارای مزایایی چون ردپای کربن کمتر و همچنین هزینه مالکیت و نگهداشت کمتر هستند. از جمله کاربردهای ابرخازنها میتوان به تامین موقت بار تا زمان برخط شدن کامل ژنراتور پشتیبان و در نتیجه کاهش نیاز به ژنراتورهای سوخت فسیلی، نوسانگیری و تثبیت تغییرات فرکانس در سیستمهای قدرت، هموارسازی انرژی خورشیدی و باد، پشتیبانی کوتاه مدت و کاهش خطر خرابی در تاسیسات مهم و در نتیجه بهبود کیفیت تامین برق اشاره نمود. ابرخازنها در طیف وسیعی از کاربردها از شبکه برق گرفته تا بخش حمل و نقل استفاده میشوند. این مقاله مروری مطالبی در خصوص ابرخازنها از جمله مفهوم، کاربردها، ویژگیها، مزیتها و محدودیتها ارائه میکند. در ابتدا به معرفی ساختار ابرخازن و تشریح تفاوت انواع آن پرداخته خواهد شد. سپس به کاربردهای آن در بخشهای مختلف صنعت از جمله استفاده در شبکه قدرت و ریزشبکه، علی الخصوص مزایای آنها در کنار سیستمهای انرژی تجدیدپذیر و سیستمهای حمل و نقل پرداخته میشود. همچنین چند نمونه پیادهسازی در دنیا و مزایای بهدست آمده تشریح خواهد شد.