فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پیشینه و اهداف رشد نظریه‌های شناختی از دهۀ 1950 موجب شد تا نقش فناوری در مدل‌های شناختی و نظریه‌های نوین یادگیری در روان‌شناسی و علوم تربیتی به‌طور چشمگیری افزایش یابد. یادگیری معنی‌دار آزوبل در 1968 الهام‌بخش ایده‌ای شد که بعدها ریچارد میر در 1989 از آن برای نظریه‌شناختی یادگیری چندرسانه‌ای بهره برد؛ نظریه‌ای که در آن استفاده از رسانۀ تصویر در کنار متن موجب بهبود یادگیری می‌شود. هر یادگیری نیازمند ارزشیابی است و باید بین این دو تناسب وجود داشته باشد؛ بنابراین ایدۀ آزمودن چندرسانه‌ای از اوایل دهۀ ۲۰۲۰ توسط لیندنر و هو مطرح شد و به‌دنبال آن پژوهش‌های متعددی با هدف بررسی نقش تصویر در سؤالات آزمون انجام شد. این پژوهش با هدف تعیین نقش سؤالات چندگزینه‌ای و پاسخ‌ساختۀ چندرسانه‌ای بر عملکرد دانش‌آموزان، به‌دنبال بررسی نظریه‌شناختی چندرسانه‌ای در حوزۀ ارزشیابی است.روش‌ها‌: پژوهش حاضر به‌لحاظ هدف پژوهش، از نوع مطالعات کاربردی و از لحاظ نحوۀ گردآوری‌داده، شبه‌آزمایشی، از جمله طرح‌های درون‌آزمودنی ۲×۲ محسوب می­شود. جامعه آماری، کلیۀ دانش‌آموزان پایۀ پنجم شهرستان سبزوار در سال تحصیلی 1403-1402 بودند که با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای یک‌مرحله‌ای تعداد ۶۰۲ نفر از چهار مدرسۀ دخترانه و پنج مدرسۀ پسرانه انتخاب شدند. برای گردآوری داده‌ها از فرم کوتاه ۲۸ سؤالی آزمون تیمز ۲۰۱۵ درس علوم برای سنجش عملکرد دانش‌آموزان استفاده شد که دارای چهار نوع سؤال چندگزینه‌ای متنی باتصویر، چندگزینه‌ای فقط‌متنی، پاسخ‌ساختۀ متنی باتصویر و پاسخ‌ساختۀ فقط متنی بود که چهار شرایط آزمایشی پژوهش را تشکیل می‌داد. به‌منظور انتساب تصادفی آزمودنی به چهار شرایط آزمایشی مذکور، برگه‌ها به‌طور تصادفی در نمونه پخش‌ شد. داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر بررسی شد. برای تحلیل آمار توصیفی و استنباطی از نرم افزار  SPSS نسخۀ ۲۶ و برای تنظیم ستون نوع سؤالات از نرم‌افزار اکسل مایکروسافت استفاده شد.یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که بین چهار نوع سؤال در متغیر وابستۀ عملکرد در درس علوم تفاوت معنی‌داری وجود دارد؛ اما بین دانش‌آموزان پسر و دختر تفاوت معنی‌داری در تأثیرگذاری نوع سؤال بر عملکرد وجود ندارد. عملکرد دانش‌آموزان در سؤالات چندگزینه‌ای با تصویر دربارۀ پاسخ‌ساخته با تصویر و پاسخ‌ساخته بدون تصویر تفاوت معنی‌دار و مثبتی داشته است و با چندگزینه‌ای بدون تصویر تفاوت معنی‌داری نداشته است. همچنین یافته‌ها حاکی از آن دارد که عملکرد پاسخ‌ساخته با تصویر نسبت به پاسخ‌ساخته فقط متنی تفاوت معنی‌دار و مثبت دارد. عملکرد در چندگزینه‌ای بدون تصویر نسبت به پاسخ‌ساخته با تصویر تفاوت معنی‌دار و مثبت است و در نهایت پاسخ‌ساخته بدون تصویر نسبت به همۀ انواع دیگر سؤالات، عملکرد با اختلاف معنی‌داری پایین‌تر بوده است.نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد که نه‌فقط چندرسانه‌ای‌بودن، بلکه نوع (ترکیب قالب و چندرسانه‌ای‌بودن سؤال) ارائۀ سؤال در کیفیت ارزشیابی اثرگذار است به‌طوری‌که سؤالات چندگزینه‌ای متنی با تصویر نسبت به سؤالات پاسخ‌ساختۀ متنی با تصویر تأثیرگذاری بیشتری بر عملکرد داشته است حال‌ آنکه در هر دو تصویر وجود دارد از سؤالات پاسخ‌ساختۀ متنی با تصویر تأثیرگذاری بیشتری بر عملکرد داشته است؛ حال آنکه در هر دو تصویر وجود دارد از آن تأثیرگذاری بیشتری بر عملکرد داشته است؛ حال آنکه در هر دو تصویر وجود دارد از آن تأثیرگذاری بیشتری بر عملکرد داشته است؛ حال آنکه در هر دو تصویر وجود دارد از آنچه در هر دو تصویر وجود دارد از آنچه در  از طرفی، عملکرد بهتر در پاسخ‌ساختۀ متنی با تصویر نسبت به پاسخ‌ساخته فقط متنی نشان‌دهندۀ تأثیر چندرسانه‌ای‌بودن است؛ حال آنکه قالب در هر دو سؤال یکسان بود؛ این امر نشان می‌دهد که علاوه بر قالب، چندرسانه‌ای‌بودن سؤال نیز نقش تعیین‌کننده‌ای دارد و تأثیرگذاری صرفاً در گرو وجود تصویر و چندرسانه‌ای‌بودن سؤال نیست؛ بلکه ترکیبی از دو عامل قالب و چندرسانه‌ای‌بودن نقش مؤثر ایجاد می‌کنند.