فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پیشینه و اهداف: امروزه یکی از چالش‌های اصلی آموزش در دورۀ ابتدایی، افزایش درک مطلب و درگیری تحصیلی دانش‌آموزان است. یکی از راهکارهای نوین آموزشی برای دستیابی به این هدف، استفاده از کمیک‌های آموزشی است. کمیک‌ها به‌دلیل ترکیب تصویر و متن می‌توانند فرایند یادگیری را جذاب‌تر و مؤثرتر کنند. با وجود پژوهش‌های متعدد دربارۀ اثر کمیک‌ها بر یادگیری، هنوز نقش نوع تولیدکنندۀ کمیک (معلم یا دانش‌آموز) کمتر بررسی شده است. همچنین در ایران پژوهشی انجام نشده است که به مقایسۀ کمیک‌های معلم­ساخته و دانش‌آموز­‌ساخته بپردازد انجام نشده است. از این‌رو پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر کمیک معلم‌­ساخته و دانش‌آموز­‌ساخته بر درک مطلب و درگیری تحصیلی دانش‌آموزان پایۀ چهارم ابتدایی در درس فارسی انجام شد.روش‌ها‌: در این پژوهش روش شبه‌آزمایشی در قالب طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون چندگروهی با دو گروه آزمایش و یک گروه کنترل استفاده شد. جامعۀ آماری کلیۀ دانش‌آموزان پایۀ چهارم ابتدایی در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ در بخش مرکزی شهرستان پاکدشت بود. ۹۰ دانش‌آموز با روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند و به‌صورت تصادفی در سه گروه ۳۰نفری گمارش شدند. گروه‌های آزمایش با استفاده از کمیک معلم­ساخته و دانش­آموز­ساخته و گروه کنترل به‌روش معمول آموزش دیدند. ابزار گردآوری دادۀ آزمون محقق­‌ساخته درک مطلب و پرسش‌نامۀ درگیری تحصیلی ریو بود. برای سنجش روایی آزمون محقق ساختۀ درک مطلب، از نظرات اساتید و معلمان استفاده شد و با محاسبۀ آماری با CVR  حدود %70 به تأیید رسید. پایایی این آزمون نیز با آلفای کرونباخ ۷۰۷/۰ تأیید شد. در تحلیل داده از آزمون کواریانس استفاده شد.یافته‌ها: نتایج نشان داد که استفاده از کمیک بر درک مطلب (816/12=F، 000/0p=) و درگیری تحصیلی (906/15=F، 000/0p=) دانش‌آموزان مؤثر بوده است. همچنین نتایج آزمون شفه نشان داد که اختلاف معنی‌داری بین استفاده از کمیک معلم­‌ساخته و دانش‌آموز­ساخته (057/0=p) بر درک مطلب نیست. اما این آزمون در مورد متغیر درگیری تحصیلی (05/0>sig ) نشان داد که بین استفاده از کمیک معلم­‌ساخته و دانش­‌آموز­‌ساخته و روش معمول در مورد این متغیر اختلاف معناداری وجود دارد.نتیجه‌گیری: به‌طورکلی از یافته‌های پژوهش حاضر می‌توان استنباط کرد که کمیک بر درک مطلب و درگیری تحصیلی مؤثر است. از بین دو نوع کمیک معلم­ساخته و دانش­آموز­‌ساخته، کمیک معلم­ساخته به دلیل ساختار اصولی­تر، تاثیر بیشتری بر درک مطلب دارد و کمیک دانش­آموز­ساخته به دلیل درگیر­کردن دانش­آموزان، تاثیر بیشتری بر درگیری تحصیلی دارد. کمیک به‌دلیل استفاده از تصاویر جذاب به‌همراه کلمات کمتر، در انتقال بهتر مفاهیم مؤثر است. سه گروه معلم­ساخته و دانش­آموز­ساخته و کنترل در مورد متغیر درگیری تحصیلی اختلاف معنی‌داری داشتند. در مورد چهار مولفۀ درگیری تحصیلی در هر چهار مولفه بین گروه دانش­آموز­ساخته و کنترل اختلاف معنادار وجود داشت. در مولفۀ درگیری رفتاری و عاملی، علاوه بر این، بین گروه معلم­ساخته و دانش­آموز­ساخته نیز اختلاف معنی‌دار وجود داشت. در مولفۀ درگیری‌شناختی، علاوه بر این، بین گروه معلم­ساخته و کنترل اختلاف معنی‌داری وجود داشت. با توجه به نتایج پژوهش، کاربرد دو نوع کمیک معلم­ساخته و دانش­آموز­ساخته در آموزش می‌تواند برای رسیدن به درک مطلب و درگیری تحصیلی بیشتر، مورد توجه قرار گیرد.