اثرمجموعه‌ها و اهمیت محیطی آن‌ها در سازند جیرود، جنوب غرب شاهرود و شمال شهمیرزاد، البرز مرکزی

نویسندگان

1 دانشگاه فردوسی مشهد

2 دانشگاه فردوسی مشهد

3 دانشگاه خوارزمی

4 دانشگاه فردوسی مشهد

doi
10.22067/sed.facies.v10i1.50245
چکیده

سازند جیرود (فرازنین ـ فامنین) در حوضه البرز مرکزی در شمال ایران گسترش داشته و از رسوبات سیلیسی ـ آواری در پایین و کربناته در بالا تشکیل شده است. بررسی اثرفسیل‌های سازند جیرود به شناسایی 9 اثرمجموعه منجر گردیده که یک روند کلی عمیق شوندگی را نشان می‌دهند. اثرمجموعه‌های Skolithos-Arenicolites، Thalassinoides-Rhizocorallium و Helminthopsis-Chondrites در ماسه‌سنگ‌های سفید تا قرمز با طبقه‌بندی مورب مسطح دو جهتی، ریپل‌های جریانی و موجی بیانگر تشکیل در یک محیط پر استرس و بستر ناپایدار با شاخص رسوب‌گذاری بالا از نوع خلیج دهانه‌ای است. اثرمجموعه‌های Thalassinoides-Arenicolites، Rhizocorallium-Palaeophycus و Arenicolites-Thalasinoides در ماسه‌سنگ‌های فسیل‌دار با طبقه‌بندی مورب تراف و مسطح و HCS‌ نشان دهنده تشکیل در یک موقعیت متوسط ـ پر انرژی حاشیه ساحلی با گردش آب و سطح اکسیژن مناسب و مواد غذایی کافی در بستر رسوبی است. اثرمجموعه‌های Arenicolites-Diplocraterion، Thalassinoides-Rhizocorallium-Palaeophycus، Arenicolites-Thalasinoides، Arenicolites-Protovirgularia و Protovirgularia با تنوع بالای اثرفسیل‌ها در سنگ آهک‌های نازک ـ متوسط لایه تیره رنگ با پوسته‌های فسیلی فراوان بیانگر برقراری شرایط نرمال دریایی با میزان مواد غذایی و اکسیژن کافی در یک موقعیت فلات کم عمق است.