بررسی شاخص‌های بهره‌وری فیزیکی و اقتصادی آب و شاخص آب مجازی در مزارع خیار استان همدان

نویسندگان
doi
10.22034/idj.2026.559872.2645
چکیده

با عنایت به کاهش آب قابل استحصال در حوزه کشاورزی، محاسبه و بررسی شاخص‌های آب مجازی، بهره‌وری فیزیکی و اقتصادی آب، در محصولات مختلف زراعی و باغی، امری اجتناب ناپذیر است. در این تحقیق که در استان همدان و در سال زراعی 1401 انجام شد، به تعیین و ارزیابی سه شاخص آب مجازی (VW)، بهره‌وری فیزیکی (WP) و بهره‌وری اقتصادی (NBPD) محصول خیار، پرداخته شد. عملکرد محصول خیار، هزینه و درآمد حاصله از کشت، مقدار آب مصرفی و نیاز آبیاری این محصول در مزارع شهرستان‌های مختلف استان، جمع‌آوری و محاسبه شد. نتایج این پژوهش نشان داد بیشترین مقدار شاخص (VW) خیار 7/497 لیتر برکیلوگرم مربوط به شهرستان رزن و کمترین مقدار آن برابر با 1/225 لیتر برکیلوگرم مربوط به شهرستان فامنین می‌باشد و با درنظر گرفتن مساحت زیرکشت این محصول در شهرستانهای مختلف استان، بطور میانگین و برای کل استان، مقدار این شاخص برابر با 3/366 لیتر برکیلوگرم شد. همچنین بیشترین مقدار شاخص (WP) خیار 44/4 کیلوگرم برمترمکعب، مربوط به شهرستان فامنین و کمترین مقدار آن برابر با 01/2 کیلوگرم برمترمکعب مربوط به شهرستان رزن می باشد و با درنظر گرفتن مساحت زیرکشت این محصول در شهرستان‌های مختلف استان، بطور میانگین و برای کل استان، مقدار این شاخص برابر با 73/2 کیلوگرم برمترمکعب شد. شاخص محاسباتی (NBPD) نیز در شهرستان فامنین بیشترین مقدار را داشت که برابر با 9/152 هزار ریال بر مترمکعب و در شهرستان بهار کمترین مقدار و برابر با 9/40 - هزار ریال بر مترمکعب بود. این شاخص نیز با درنظر گرفتن مساحت زیرکشت خیار در شهرستان‌های مختلف استان، بطور میانگین و برای کل استان، محاسبه و مقدار آن برابر با 7/5 هزار ریال بر مترمکعب شد.