«خودآموزی حداکثری در بستر محرک» تاملی بر یکی از الگوهای جامعه‌پذیری حرفه‌ای در بین بازیگران تئاتر در شهر تهران

نویسندگان

1 کارشناس ارشد علوم اجتماعی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

2 استادیار گروه علوم اجتماعی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران

doi
10.22034/theater.2023.411424.1003
چکیده

جامعه‌پذیری در گروه‌های حرفه‌ای یکی از انواع جامعه‌پذیری است که به فرایند یادگیری نقش‌ها، هنجارها، ارزش‌ها و مهارت‌های مربوط به حرفه، شغل یا گروه اجتماعی اشاره دارد. هدف این مطالعه، کشف فرایند جامعه‌پذیری حرفه‌ای در بین بازیگران دارای تحصیلات دانشگاهی تئاتر در شهر تهران، به مثابه یک گروه حرفه‌ای است؛ کشف و شناسایی فرایندهایی که طی آن، فرد مبتدی، به عضوی حرفه‌ای از گروه بازیگرانِ تئاتر تبدیل می‌شود. تحقق این هدف از طریق فهم و شناسایی داستان بازیگر شدن مصاحبه‌شوندگان، تحت هدایت روش گرانددتئوری دنبال شده است. گرانددتئوری روشی است که در فقدان یک نظریۀ مدون، از طریق گردآوری، تحلیل و دسته‌بندی نظام‌مند داده‌ها، الگویی از یک فرایند اجتماعی ارائه می‌دهد. این الگو در اینجا، مشابهت‌های مسیری است که هر یک از بازیگران تئاتر برای نیل از وضعیت مبتدی به وضعیت حرفه‌ای پیموده‌اند. پس از جمع‌آوری اطلاعات با تکنیک مصاحبۀ روایی و تجزیه‌وتحلیل آن‌ها، از مجموعه مقولات بستری/ شرایطی، «بستر محرک» به عنوان مقولۀ هسته انتزاع و از میان مقولات فرایندی/ تعاملی، مقولۀ «خودآموزی حداکثری» به عنوان مقوله هسته انتخاب شد. از ترکیب این دو مقوله، مقولۀ مرکزی نهایی به دست آمد: «خودآموزی حداکثری در بستر محرک». این بستر محرک گاهی زمینۀ خانوادگیِ موافق است، گاهی بستر مورفولوژیکی است که دانشگاه فراهم آورده است، و گاهی نیز به فضای مأیوس‌کنندۀ برخی کلاس‌های دانشگاه اشاره دارد که به مثابه عامل برانگیزنده در جهتِ رشد عمل می‌کند. خودآموزی مستمر و حداکثری نیز همان نکتۀ اصلی موجود در داده‌هاست که در این فرایند بیشترین اهمیت و تأثیر را از منظر پاسخگویان داشته است؛ یک موتور فعال درونی که موجب شده است فرد پیوسته در پی یادگیری و کسب مهارت‌های بازیگری از طریق منابع گوناگون آموزشی باشد.