بررسی میزانسن و هدایت بازیگر در تئاتر مستند معاصر به شیوۀ ورباتیم
نویسندگان
1 کارشناس ارشد کارگردانی، دانشکده سینما و تئاتر، دانشگاه هنر، تهران، ایران.
2 دانشیار، دانشکده سینما و تئاتر، دانشگاه هنر، تهران، ایران
doi
10.22034/theater.2023.185754چکیده
تئاتر مستند معاصر را میتوان نوعی مبارزۀ اجتماعی برای بازتولید، شکل دادن و یادآوری تاریخ دانست. تئاتر مستند یکی از شاخههای تئاتر مدرن است که بهعنوان کاتالیزور برای تغییرات اجتماعی و سیاسی عمل میکند و به موضوعاتی از قبیل دولت، قدرت، رفتار و آدابورسوم و افکار عمومی میپردازد و برای شکلگیری شیوۀ اجرایی به اسناد و مدارک از جمله گزارشها، پروندهها، جداول آماری و مصاحبهها تکیه میکند و در تلاش است تا مخاطب که یکی از ارکان مهم تئاتر است را به طور عینی و ملموس شریک اجرا کند. این مقاله با هدف شناخت شیوههای نوین در تحولات اجرایی تئاتر مستند، بنا بر ضرورت بررسی میزانسن و هدایت بازیگر در تئاتر به شیوۀ ورباتیم پرداخته است. ورباتیم با شیوۀ اجرایی جدید و منطبق با تکنولوژی روز در پی مطرح کردن و به چالش کشیدن مسائل و مشکلات اجتماعی و سیاسی جامعه حاضر است. این مطالعه با طرح این پرسش اصلی که آیا اساساً ساختار میزانسن و هدایت بازیگر در تئاتر مستند به شیوۀ ورباتیم از تعریف مشخصی پیروی میکند، به تشریح تئاتر مستند و تحلیل شکلهای اجرایی متفاوت ورباتیم پرداخته است. با توجه به اینکه ورباتیم شکلی از تئاتر است که بنیاد آن بر اساس ضبط کردن و مصاحبه به دست میآید، میزانسن و هدایت بازیگر در این شیوه به گونهای صورت میگیرد که اجرای شخصیتها بر روی صحنه نمایانگر شخصیتهای واقعی است و بنابراین بازیگران موظف به رعایت لحن و شیوۀ بیانی فرد واقعی هستند. این پژوهش توصیفی، تحلیلی است و دستاورد آن نشان میدهد که ساختار ورباتیم متشکل از سهگانۀ تکنولوژی، متن و بازیگر است. در ارتباط میان این سهگانه میتوان به اهمیت و جایگاه بسیار مهم میزانسن در روند خلق اجرای ورباتیم پی برد. بهطوریکه اجرای بازیگران در قالب این ساختار مستند، واقعی و قابل باور است.
