بررسی منابع غیررسمی اعتبارات روستایی در ایران مطالعه موردی استانهای خراسان رضوی و آذربایجان غربی

doi
10.30490/aead.2008.58876
چکیده

  این مقاله نتیجه پژوهشی با هدف شناسایی عوامل مختلف تأثیرگذار بر بخش مالی غیررسمی در خرید محصولات، عرضه نهاده‌ها و اعطای اعتبارات و تعیین سهم آن و همچنین بررسی تطبیقی با بخش مالی رسمی در مناطق روستایی است.   اطلاعات لازم از طریق مطالعات میدانی و تکمیل پرسشنامه­ در روستاهای 2 استان خراسان رضوی و آذربایجان غربی به دست آمد. روش تحقیق از نوع پیمایشی با استفاده از براورد مدل اقتصادسنجی انتخاب دو تایی (مدل لاجیت) است.   نتایج تحقیق نشان ­داد که منابع مالی غیر رسمی در روستاهای کشور غیر از اعطای اعتبارات، کارکردهای متفاوت دیگر نیز دارند که یکی از آنها تأمین نیازهای روزمره و امور کشاورزی است، به طوری که سهم عوامل رسمی و غیررسمی در خرید محصولات اعم از زراعی، باغی و دامی به ترتیب 8/27 و 2/72 درصد به دست آمد. همچنین 70 درصد از وامهای اعطایی به روستاییان از طریق بخش مالی رسمی و مابقی (30درصد) از سوی منابع غیررسمی (بدون احتساب فامیل و دوستان) پرداخت شده بود.   منابع غیررسمی علاوه بر تأمین نقدینگی روستاییان، در اجاره دادن ماشین‌آلات و ادوات کشاورزی به صورت نسیه و پیش خرید محصولات فعالند. این منابع مزیتهایی مانند در دسترس بودن و نیاز نداشتن به مدارک و وثیقه‌های خارج از توان روستاییان دارند، اما در مقابل، نسبت به منابع رسمی دارای نرخ بهره بالاتر می‌باشند.   نتایج براورد مدل لاجیت نیز نشان داد که افزایش مساحت زمینهای زیر کشت، احتمال استفاده از بخش مالی غیررسمی را افزایش می‌دهد. همچنین افزایش سن سرپرست خانوار (به دلیل ریسک‌پذیری پایین افراد مسن) و افزایش درآمد غیر کشاورزی خانوار موجب کاهش احتمال استفاده از منابع غیررسمی می گردد.