واکاوی امکان اعتراض به آراء قطعی خلاف شرع بیّن و تفاوت آن با آراء قطعی خلاف بیّن شرع
نویسندگان
1 استادیار گروه حقوق، واحد بندرعباس، دانشگاه آزاد اسلامی، بندرعباس، ایران.
2 دانشجوی دکتری، گروه حقوق خصوصی، واحد بینالملل قشم، دانشگاه آزاد اسلامی، قشم، ایران.
3 استادیار گروه حقوق، واحد بندرعباس، دانشگاه آزاد اسلامی، بندرعباس، ایران.
doi
10.30473/clk.2025.75378.3406چکیده
در حال حاضر در نظام حقوقی ایران، ماده 477 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 در روند رسیدگی قضایی، به عنوان روش فوقالعاده اعتراض به آراء صادره خلاف شرع بیّن در نظر گرفته شده است و جزو اختیارات ویژه مقامات عالیرتبه قضایی جهت نظارت بر آراء مراجع قضایی و تطبیق آراء صادره با احکام شرعی است. با این حال آنچه اساساً محل تأمل است، آن است که قانونگذار در مقرره مذکور با تقدم کلمه شرع برکلمه بیّن، عبارت «خلاف بیّن شرع» را به «خلاف شرع بیّن» تغییر داده است. برخی از حقوقدانان معتقدند ظاهراً بین این دو عبارت تفاوتی نباید باشد، اما به نظر میرسد اینگونه نیست؛ چراکه وضع هر قانونی فلسفهای دارد و در این خصوص نیز تفاوت وجود دارد که قانونگذار اقدام به تغییر و جابهجایی عبارت خلاف شرع بیّن کرده است. از همینرو مقاله حاضر با روش توصیفی و تحلیلی به دنبال بررسی دقیقتر موضوع مذکور بوده است. نگارنده به این نتیجه دست یافته است که برخلاف حکم ماده ١٨ سابق در زمینه تشخیص خلاف بیّن شرع بودن حکم صادره، در ماده 477 عبارت در صورت خلاف شرع بیّن بودن، به این منظور نوشته شده که کسی نتواند با نظر رئیس قوه قضاییه در امر خلاف شرع بودن محاجّه کند. توضیح اینکه خلاف بیّن شرع بودن نیاز به استدلال دارد که امری «خلاف بیّن شرع» است. درحالیکه «خلاف شرع بیّن» نیاز به استدلال ندارد، بلکه نیاز به اظهارنظر فقهی دارد و فتاوای فقهی استدلالپذیر نیستند، بلکه تشخیص فقیه است از احکام مبنا و لذا به نظر میرسد ذکر این عبارت در متن ماده با توجه و دقت صورت گرفته است.
