بررسی جایگاه شاغلان بخش غیررسمی در پایداری اقتصاد شهری (مطالعۀ موردی: کلان‌شهر تبریز)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه تبریز

2 استاد گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه تبریز

3 استاد گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه تبریز

doi
10.22059/jhgr.2017.202799.1007195
چکیده

کلان‌شهر تبریز نمونه‌ای از مدل‌های توسعة شهری است که در پی تحولات ناشی از اصلاحات اراضی و ایجاد قطب رشد و مراکز صنعتی در دهه‌های اخیر به‌کلی متحول، و گرفتار ساختاری متخلخل و بیمارگونه شده است. نوع این پژوهش کاربردی-توسعه‌ای، توصیفی-تحلیلی است که در آن مطالعة موردی، و تکنیک‌های اسنادی-کتابخانه‌ای و میدانی به‌کار رفته است. ابزار جمع‌آوری داده‌ها،‌ پرسشنامه،‌ مشاهده،‌ مصاحبه،‌ آمارنامه‌های مرکز آمار ایران،‌ اطلاعات حاصل از نقشه‌های تحلیلی تولیدشده در محیط GIS،‌ اسناد موجود در شهرداری‌های مناطق و طرح‌های توسعة شهری تبریز است. در این پژوهش از مدل‌ها و روش کمی مانند آزمون خی‌دو و وی‌کرامر، همچنین از سیستم اطلاعات جغرافیایی GIS،‌ نرم‌افزارهای Arcwiev و SPSS استفاده شده است. جامعة آماری پژوهش تمام شاغلان بخش اقتصاد غیررسمی در مادرشهر تبریز هستند. حجم نمونه 390 نفر و شیوة نمونه‌گیری به‌صورت تصادفی خوشه‌ای و چندمرحله‌ای از مناطق ده‌گانة تبریز است. داده‌های پژوهش حاضر با بهره‌گیری از روش‌های آمار توصیفی و استنباطی و با نرم‌افزار SPSS تجزیه و تحلیل شده است. براساس یافته‌های پژوهش، فعالیت‌ها در بخش غیررسمی، تنوع زیادی دارند. همچنین عمده‌ترین دلیل ورود افراد به این بخش، اشتغال‌نداشتن در بخش رسمی اقتصاد و نبود سرمایة کافی و تخصص و سواد است. مهم‌ترین مشکلات شغلی این گروه، کمبود سرمایه و نداشتن مکان ثابت و مناسب است. بیشتر شاغلان این بخش، مالیات پرداخت نمی‌کنند. همچنین میزان اشتغال در بخش غیررسمی در بین جمعیت مهاجر بیشتر است.