فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در اکثر موارد زنان توانخواه، به واسطه زن بودن و داشتن معلولیت، موضوع تبعیض مضاعف بوده و در مقابل انواع خشونت و بی­عدالتی، نسبت به دیگران آسیب­پذیر هستند. در این میان کلیشه‌ها و کلیشه­سازی-های جنسیتی مضر و نادرست یکی از عوامل مؤثر نقض فراگیر حقوق بشر زنان؛ به­ویژه زنان توانخواه است. فعالیت­های پژوهشی اندکی در رابطه با تأثیرات مضر کلیشه­ها و کلیشه­سازی­های جنسیتی بر حقوق زنان توانخواه و تعهدات حقوق بشری دولت­ها در مبارزه با آن مطرح شده است. هدف این مقاله شناسایی و ترسیم تعهدات بین­المللی حقوق بشری دولت­ها در راستای مبارزه با کلیشه­های جنسیتی مرتبط با زنان توانخواه است. به همین دلیل مقاله حاضر به روش توصیفی تحلیلی با مطالعه و تجزیه و تحلیل اسناد حقوق بشر سازمان ملل متحد به بررسی این تعهدات می­پردازد. این اسناد به­ویژه شامل دو معاهده بین­المللی حقوق بشر مرتبط با موضوع مقاله (کنوانسیون حقوق افراد توانخواه و کنوانسیون رفع کلیه اشکال تبعیض علیه زنان) و گزارش کمیته­های مربوطه است. بر این اساس سؤال اصلی  مقاله این است که دولت­ها چه تعهداتی در برخورد با کلیشه­های جنسیتی مضر مرتبط با زنان توانخواه بر عهده دارند؟ به طور کلی دولت­ها طبق هر دو کنوانسیون، مسئولیت آموزش، آگاهی­بخشی، اصلاح و تغییر قوانین تبعیض­آمیز و کلیشه­ساز، حذف کلیشه‌ها، تعصبات و اقدامات مضر علیه زنان توانخواه را بر عهده دارند. علاوه براین، بسیاری از نهادهای معاهده حقوق بشر بر این باورند که اصل برابری؛ عدم تبعیض و در پرتو آنها، سایر حقوق و آزادی‌ها حاوی تعهد ضمنی دولت­ها جهت رسیدگی به کلیشه‌ها و کلیشه­سازی­های مضر است. بنابراین، در چارچوب حقوق بشر بین­المللی کلیشه­ها و کلیشه­سازی­هایی که بر حقوق بشر به رسمیت شناخته­شده برای زنان توانخواه، تأثیر منفی و مضر می­گذارد، منع می­شود.