اثر راه‌کارهای تغذیه‌ای کاهش سطوح نشاسته بر توان تولیدی، متابولیت‌ها سرمی و عملکرد کبدی در ‏گاوهای هلشتاین تازه‌زا

نویسندگان

1 استادیار پژوهشی بخش تحقیقات علوم دامی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان چهارمحال و بختیاری، ‏شهرکرد، ایران

2 استاد، گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.

3 استادیار، علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران

doi
10.22059/ijas.2021.317516.653813
چکیده

هدف از اجرای پژوهش حاضر ارزیابی آثار کاهش درصد نشاسته با حفظ سطح فیبر حاصل از شوینده خنثی در جیره به وسیله جایگزین کردن دانه جو، سیلاژ ذرت و یا هر دو بر ماده خشک مصرفی، عملکرد شیردهی، غلظت متابولیت­ها، شاخص عملکرد کبد (LFI) و شاخص کمی حساسیت به انسولین تجدیدنظرشده (RQUICKI) در جیره گاوهای تازه‌زا بود. سی‌وشش رأس گاو چند بار زایش بر اساس تولید شیر پیشین و امتیاز وضعیت بدنی بلوک‌بندی شدند و به‌طور تصادفی به یکی از 4 تیمار آزمایشی از روز زایش تا 21 روز پس از زایش اختصاص یافتند. جیره‌های آزمایشی یک جیره با سطح نشاسته بالا حاوی دانه جو (CO؛ 9/24 درصد نشاسته و صفر درصد تفاله چغندرقند) و 3 جیره با سطوح نشاسته پایین که در آن‌ها تفاله چغندرقند به‌جای دانه جو آسیاب شده (BB؛ 6/19 درصد نشاسته و 7 درصد تفاله چغندرقند)، سیلاژ ذرت (BC؛ 6/20 درصد نشاسته و 12 درصد تفاله چغندرقند) و مخلوطی از دانه جو و سیلاژ ذرت (BCB؛ 3/20 درصد نشاسته و 12 درصد تفاله چغندرقند) جایگزین شد. ماده خشک مصرفی برای BC (2/1 کیلوگرم در روز) و BCB (1 کیلوگرم در روز) نسبت به گاوهای تیمار CO بالاتر بودند، درحالی‌که در گروه BB پایین‌تر (1/1 کیلوگرم در روز) بود. مطابق با نتایج ماده خشک مصرفی، تولید شیر تمایل داشت تا 5/2 و 4/2 کیلوگرم در گروه BC و BCB نسبت به گروه CO، بالاتر باشد؛ درحالی‌که گاوها در BB 4/2 کیلوگرم در روز شیر کم‌تری نسبت به CO تولید کردند. در مقایسه باCO، گاوهای تغذیه‌شده با BB دارای غلظت سرمی گلوکز پایین­تری بودند، درحالی‌که گاوهای تغذیه‌شده با BC و BCB دارای گلوکز سرم بالاتری بودند. غلظت انسولین سرم برای گاوهای BB کم‌تر از سایر جیره‌های آزمایشی بود. در مقایسه باCO، غلظت سرمی NEFA و BHB برای BC و BCB کم‌تر بود، اما بین BB  و CO مشابه بود. گاوهای COو BC در مقایسه با گاوهای BB، شاخص کمی حساسیت به انسولین تجدید نظر شده پایین‌تری داشتند و گاوهای BCB تمایل به داشتن RQUICKI کم‌تر در مقایسه با BB طی دوره پس‌زایش داشتند. غلظت گاما گلوتامیل ترانسفراز (GGT) در گاوهای BC و BCB نسبت به گاوهای CO و BB پایین‌تر بود. گاوهای تغذیه با CO  و BB، غلظت بیلی‌روبین سرم بیش‌تری نسبت به گاوهای تغذیه‌شده با BC و  BCB داشتند. گاوهای BC دارای شاخص عملکرد کبد بالاتری نسبت به گاوهای BB بودند و تمایل داشتند LFI  بیش‌تری نسبت به گاوهای CO داشته باشند. به‌طورکلی، کاهش نشاسته غذایی با جایگزینی سیلاژ ذرت (BC) یا ترکیبی از سیلاژ ذرت و دانه جو (BCB) در مقایسه با زمانی که تفاله چغندرقند به‌جای دانه جو (BB) به‌منظور کاهش نشاسته استفاده شد منجر به بهبود در ماده خشک مصرفی، تولید شیر، متابولیسم انرژی و عملکرد کبدی در طول 21 روز اول شیردهی گردید.