ارزیابی اثر اسیدشویی بر کاهش گرفتگی قطره‌چکان‌ها، کارایی سیستم آبیاری قطره‌ای و خصوصیات شیمیایی خاک

نویسندگان

1 دانشگاه علوم پزشکی سبزوار

2 جهاد دانشگاهی

3 دانشگاه علوم پزشکی ایرانشهر

4 دانشگاه آزاد اسلامی

doi
چکیده

از آنجا که غالباً اساسی‌ترین مشکل سیستم آبیاری قطره‌ای، گرفتگی قطره‌چکان‌هاست، این پژوهش با هدف بررسی اثر سولفوریک اسید بر کاهش گرفتگی قطره‌چکان‌‌ها و تأثیر اسید خروجی بر خصوصیات شیمیایی خاک مناطق مورد مطالعه صورت پذیرفت. لذا آزمایش‌هایی در سال زراعی 96-1395 در سه باغ پسته با بافت خاک مختلف (باغات علی‌آباد، شریف‌آباد و زالون‌آباد) در شهر قم انجام شد. بدین‌منظور ضریب تغییرات (CV) و معادله آبدهی قطره‌چکان مورد نظر (نتافیم 8 لیتر بر ساعت) تعیین گردید. همچنین یکنواختی پخش آب (EU)، ضریب یکنواختی (CU)، تغییرات دبی قطره‌چکان (Qvar) و ضریب یکنواختی آماری (Uc) قبل و بعد از اسید شویی اندازه‌گیری و کارایی و عملکرد سیستم آبیاری قطره‌ای مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که میانگین گرفتگی قطره‌چکان‌ها در منطقه علی‌آباد، شریف‌آباد و زالون‌آباد قبل از اسیدشویی به‌ترتیب 4/06، 30/3 و 5/15 درصد و بعد از اسید شویی به‌ترتیب 1/22، 8/43 و 1/24 درصد بود. میانگین گشودگی قطره‌چکان‌های منطقه علی‌آباد، شریف‌آباد و زالون‌آباد به‌ترتیب 4/23، 35/7 و 4/72 درصد و حداقل-حداکثر گشودگی در این مناطق 25-0/71 و 112/41-2/47- و 10/65-1/89 درصد تعیین گردید. همچنین نتایج نشان داد که شاخص‌های یکنواختی پخش آب، ضریب یکنواختی، تغییرات دبی قطره‌چکان و ضریب یکنواختی آماری در سه منطقه علی‌آباد، شریف‌آباد و زالون‌آباد قبل از اسید شویی به‌ترتیب 92/4، 97/6، 0/21 و 96/06 درصد، 55/3، 84/6، 9/0 و 78/7 درصد و 91/2، 97/2، 18/6 و 95/8 درصد و بعد از اسیدشویی به‌ترتیب 96/4، 95/2، 0/12 و 94/4 درصد، 80، 88/5، 0/91 و 82 درصد و 96/6، 95/5، 13/2 و 94/4 درصد بود که نشان داد سولفوریک اسید تأثیر بسزایی در کاهش گرفتگی قطره‌چکان‌ها دارد. ارزیابی خصوصیات شیمیایی خاک قبل و بعد از اسیدشویی نیز نشان از تغییر در این خصوصیات و کاهش شوری خاک به علت واکنش سولفوریک اسید با کربنات‌های موجود در خاک پس از اسیدشویی داشت.