در نکوهش شیءانگاری زنان، واکاوی آثار بیرگیت یورگنسن
نویسندگان
1 استادیار گروه پژوهش هنر، دانشکده پژوهشهای عالی هنر و کارآفرینی، دانشگاه هنر اصفهان.
doi
10.30465/os.2025.51316.2033چکیده
نگاه مردمحور، زنان را شیءانگاری میکند؛ بهسان شهروندانی فاقد خودمختاری، عاملیت و سوژهگی، و قابل فروشکستن، تعرض یا تملک. استانداردهای زن بینقص زیر نگاه مردانه تدوین و توسط رسانهها ترویج میشود، و بانوان در تلاش برای مطابقت یافتن با این چارچوبها، گرفتار خودـ شیءانگاری میشوند، که میتواند بیزاری از خود، حسرت، احساس انزوا، کاهش همدلی، و اضطراب به بار آورد. بیرگیت یورگنسن هنرمند نامدار اتریشی، در آثار خود به تجربه زیسته زنان، ترسها و رنجهایشان، و تعصبات اجتماعی بر ضد آنها پرداخته، و قراردادهای نهادی، نقشهای جنسیتی، استانداردهای زیبایی و روابط برساخته بین دو جنس را در فضایی فراواقعگرا با زبانی آیرونیک به نقد کشیده است. در این نوشتار، دوازده اثر برگزیده او در چهار دسته تحلیل شدهاند که هریک گونهای رایج از شیءانگاری زنان را بازنمایی میکند. اسارت در کلیشه زن خانگی، فارغ از تواناییها و آرزوهای فرد؛ تبدیل زن به شیء فتیششدهای که جایش را میگیرد، و تندرستیش را برمیآشوبد؛ فروکاستن زن به ابزار باروری در استعاره همسانانگاری او با طبیعت؛ و در نهایت محو هنرمند در پس سیماچهای که بر هویت انسانیش سایه میافکند. بدینسان یورگنسن رمزگانهای فرهنگی پیرامونش و چارچوب مرزهای سرکوبگر و محدودکننده زندگی بانوان را به چالش میکشد.