فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مسئـولیت مدنی ناشـی از خسارت بـر محیط زیست، در طول تاریخ حیات بشر پیشینه­ای طولانی و جنجال­برانگیز دارد و در حقوق بیشتر کشورهای جهان مسئولیت مطلق در خصوص برخی از خسارات زیست­محیطی پذیرفته شده است. در این مطالعه که به­ صورت توصیفی- تحلیلی انجام شده است، مبانی مسئولیت مدنی ناشی از خسارت­های زیست­محیطی در قانون ایران و اتحادیه اروپا بررسی و آرای صادره و رویه­های قضایی بین­المللی در دعاوی بین دولت­ها بر مبنای اصل استفاده غیر زیان­بار از سرزمین ارزیابی می­شود. از مهم­ترین دستاوردهای قانون­گذاری جدید در سطح جهانی، تغییر مبنای مسئولیت مدنی در این زمینه است که اصولاً آن ­را تابع مسئولیت بدون اثبات تقصیر قرار داده­اند. در قانون ایران با بهره­گیری از اصل پنجاهم قانون اساسی، مسئولیت بدون تقصیر به­عنوان اصلی مناسب در خسارات زیست­محیطی مورد پذیرش است. بر اساس دستورالعمل مصوب اتحادیه اروپا می­توان گفت که قوانین مسئولیت مدنی سنتی در این مسیر ناکارامد است و در آن تنها حقوق و اموال خصوصی مورد بررسی و حمایت قرار گرفته و به حقوق عمومی بی­اعتنا است. نتایج بررسی­های به­دست آمده از آرا و رویه­های قضایی بین­المللی بیانگر آن است که آرای صادره توسط دیوان بین­المللی دادگستری تا سال 1997، سیاست سنتی خود را که بر پایه اولویت قرار دادن حاکمیـت مطلق دولـت­ها پی­ریزی شده بود، حفظ کرد و همچنین در مواجهه با موضوعات حقوق بین­الملل محیط زیستی عکس­العملی تردیدآمیز داشته است و از این­رو می­توان گفت قدرت حاکمیت و اقتدار را در دعاوی بین­المللی در حیطه محیط زیست از دست داده است.