بررسی فقهی و حقوقی انحلال قرارداد در اثر پاندمی

نویسندگان

1 دانشیار، فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

2 دانشیار، فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

3 دانشجوی دکتری، فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

4 دانشیار، فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

doi
10.30473/clk.2024.69560.3206
چکیده

در خصوص تأثیر عامل خارجی بر سرنوشت قرارداد بسته به ویژگی­های آن و نوع قرارداد، دیدگاه­های مختلفی وجود دارد. عده­ای آن را از باب تعذر تلقی کرده و قائل به بطلان قرارداد هستند و گروهی نیز از باب قهری­ بودن جهت جلوگیری از ورود ضرر، انفساخ را طریق انحلال عقد مطرح کرده­اند. برخی نیز با ابتنای بر جمع میان لزوم جلوگیری از ضرر و حفظ اصل لزوم، حق فسخ را کارآمد می­دانند. برخی نیز متعهد را مکلف به پرداخت قیمت روز عدم ایفای تعهد می­دانند. با توجه بـه اینکه پاندمی به مفهوم همه­گیری ناشی از بیماری­های مسری دارای خصلت­های پیشامدبودن، غیرقابل پیش­بینی بودن و غیرقابل­اجتناب بودن، ایفای تعهدات قراردادی را کلاً یا بعضاً به صورت موقت نه همیشگی غیر ممکن می­سازد، اختیار حق فسخ قرارداد از جانب متعهدله متقن به نظر می­رسد. پاندمی مترادف واژه جائحه به معنای آفت و بلای سماوی است که در نتیجه آن، هدف و غرض قرارداد غیر ممکن می­شود. در این نوشتار تلاش شده است تا با مطالعه توصیفی- تحلیلی از طریق گردآوری اطلاعات به شیوه کتابخانه­ای و با استفاده از رهیافت تطبیقی، ضمن مفهوم­شناسی پاندمی، مباحث مرتبط به آن از حیث تأثیر آن بر انحلال قرارداد از منظر فقهی و حقوقی بررسی شود.