نقد مفهوم انتظارات مشروع سرمایهگذاران در تقابل با انتظارات مشروع دولتهای میزبان در حقوق سرمایهگذاری بینالمللی
نویسندگان
1 دانشیار، گروه حقوق خصوصی و اسلامی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 دانشیار گروه حقوق خصوصی و اسلامی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق مالی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران،تهران،ایران.
doi
10.30473/clk.2024.69922.3219چکیده
انتظارات مشروع، مفهوم یا به عبارت دیگر، دکترینی است که معمولاً توسط سرمایهگذاران در دعاوی علیه دولت میزبان در دادگاهها و دیوانهای داوری به دلیل نقض تعهدات (توسط دولت میزبان سرمایه) که سرمایهگذاریِ آنها را مختل کرده است، مورد استناد قرار میگیرد که البته اصولاً این خواستهها متکی به توافق کتبی به طور صریح نیستند. آنچه که مفهوم انتظار مشروع به خودی خود متضمن آن است، چندان روشن نیست. دادگاه های داوری نیز در رویه به دلیل سیال بودن مفهوم آن، با اختلاف روبهرو هستند. باید گفت انتظارات مشروع عمدتاً به عنوان یک مؤلفه (یا یکی از عناصر اساسی) استاندارد رفتار منصفانه و عادلانه (FET) به کار گرفته شده است، اگرچه برخی نظر دادهاند که ممکن است به یک دکترین مستقل یا احتمالاً به یک اصل کلی حقوق بینالملل تبدیل شده باشد. درج این مفهوم در قانون ملی یا اساسی کشورها، مسلماًحفاظت و تضمین بیشتری را برای سرمایهگذاران فراهم کرده است که اغلب به ضرر کشورهای میزبان سرمایه است. به طور خاص، کشورهای میزبان در حال توسعه این کار را انجام دادهاند و همچنان انجام میدهند. این کشورها گاهی اوقات خود را در تقابل با انتظارات گسترده سرمایهگذاران میدیدند که از آن انتظار نداشتند. با وجود این، مبنای حقوقی کاربرد این مفهوم در حقوق بینالملل به طور دقیق بررسی نشده است. این پژوهش مفهوم انتظارات مشروع را بررسی میکند و به معنا و محتوای آن، مبنای قانونی و حقوقی آن در حقوق سرمایهگذاری بینالمللی، معایبی که برای دولتهای میزبان دارد، نحوه محدود کردن کاربرد (و تأثیر بالقوه) این مفهوم توسط دولتهای میزبان و بررسی قابلیت ایجاد انتظارات قانونی و مشروع مورد نیاز از سرمایهگذاران به نفع کشورهای میزبان و شهروندانشان میپردازد.