امکان‌سنجی همپوشانی ‌حقوق مؤلف و طرح‌های صنعتی در نظام حقوقی ایران

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق مالکیت فکری، دانشکده حقوق، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

doi
10.30473/clk.2023.68420.3180
چکیده

حقوق مؤلف و طرح­های صنعتی در نظام حقوقی ایران به ترتیب در دو شاخۀ اصلی حقوق مالکیت فکری، یعنی مالکیت ادبی و هنری و مالکیت صنعتی، مورد حمایت قانونگذار قرار گرفته و برای صاحبان خود حقوق انحصاری جهت بهره­برداری از دستاوردهای فکری ایجاد می­نمایند. گاه آفرینه­های فکری از حیث وجود شرایط لازم برای حمایت­های قانونی در موقعیتی قرار می­گیرند که قابلیت آن را دارند تا در دو یا چند نظام حمایتی پشتیبانی شوند. یکی از مصادیق قابل توجه در این حوزه حمایت از دستاورد فکری در قالب حقوق مؤلف و طرح­های صنعتی است؛ آنگاه که در طراحی یک محصول ذوق، قریحه و خلاقیت انسانی متجلّی در طرحی شده که از جنبۀ اصالت و تازگی نیز بهره­مند است و این سؤال مطرح می­شود که کدام یک از قالب­های فوق می­تواند حقوق آفرینندۀ آن را بهتر تأمین نماید. با عنایت به دیدگاه­های گوناگون از حیث امکان تجمیع حقوق قابل اعمال در هر یک قالب­های حمایتی، پژوهش حاضر با رویکرد تحلیلی – توصیفی  بر آن است تا به سؤالات قابل طرح در این حوزه با توجه به قوانین موضوعه ایران و تدقیق در منابع مرتبط بپردازد و سرانجام این نتیجه حاصل می­شود که همپوشانی نه به طور کامل، اما تحت شرایط و ضوابط قانونی، بهره­مندی جزئی از برخی حقوق و امتیازات به طور همزمان قابل تصور می­باشد، حال آنکه بسیاری از حقوقدانان قائل بر تفکیک­پذیری کامل هستند.